Lịch sử trồng cây Tam thất bắc tại Việt Nam

Tôi rất thích cây tam thất bắc và nó là thứ dược liệu tôi bán đầu tiên, chứ không phải sâm. Sau này tôi mới bán tam thất hoang mà dân ta gọi là sâm tiết trúc. Sau này, tam thất hoang đắt thì tôi không bán nữa. Vì tôi không đánh giá cao giá trị của tam thất hoang. Tam thất bắc phải xếp ngang hàng với sâm Ngọc Linh và sâm Lai Châu. Bởi vì, xét về mức độ gần gũi, thì tam thất Bắc gần gũi hơn với sâm. Tam thất Bắc có hàm lượng saponin cao và khá tương đồng với sâm. Trong khi hàm lượng saponin trong tam thất hoang rất thấp. Vậy nên, khi tam thất hoang lên giá trên trời thì tôi không bán.
Sở dĩ tôi thích bán tam thất bắc vì nó là sâm trồng, nguồn dồi dào hơn và quan trọng là nó tốt và lại rẻ, phù hợp với người tiêu dùng. Đặc biệt nó đã được chứng minh tác dụng với K – những người tận khổ, nên giá nó hợp lý là một câu chuyện nhân văn.
Tam thất bắc tươi Dương Sâm
Tôi vốn có nghiên cứu sâu về tam thất bắc trong rất nhiều năm, sang Trung Quốc nhiều, gặp gỡ các chuyên gia, doanh nghiệp Trung Quốc cũng nhiều, nên kiến thức về nó cũng khá. Tuy nhiên, tôi chưa viết về nó ở góc độ lịch sử lần nào. Hiểu về lịch sử của nó, chung ta cũng biết được giá trị của nó qua thời gian.
Tam thất được nhắc đến trong dược điển Trung Hoa từ nhiều ngàn năm trước, từ thời vua Thần Nông, nên nó quá cổ xưa rồi. Nó không phải thứ mới mẻ gì. Từ xa xưa nó đã xếp vào nhóm sâm. Người Trung Quốc vẫn gọi là sâm tam thất. Vì là sâm, nên tên khoa học của nó là Panax notoginseng.
Hiển nhiên là xưa kia chỉ khai thác nó trong tự nhiên, nhưng không phải bây giờ loại tam thất hoang này mọc trong tự nhiên trở nên hiếm, mà từ cách đây mấy trăm năm nó đã hiếm rồi. Tam thất hoang có cả chục loại, và chỉ loại tam thất bắc dùng làm thuốc chữa bệnh mới hiếm, chứ tam thất hoang đến bây giờ vẫn chưa quá hiếm đâu.
Trong cuốn “Danh mục minh họa về tên gọi và thực tế của cây” do Ngô Khải Quân, thống đốc Vân Nam thời Đạo Quang của nhà Thanh biên soạn thì có đoạn nhắc đến cây tam thất trồng như sau: “Thân và lá của cây tam thất sợ nắng mưa nên phải trồng dưới tán cây rừng. Các quan lại được hưởng lợi nên chăm chỉ trồng trọt. Tất cả đều được trồng từ hạt, không phải từ cây dại”. Như vậy, rõ ràng là từ thời nhà Thanh cây tam thất đã được trồng nhân tạo.
Theo Sách Dược lý học Cương mục do Lý Thời Trân, một dược sĩ thời nhà Minh biên soạn, “Tam thất được quân đội miền Nam sử dụng như một loại thuốc quan trọng để chữa lành vết thương…”
Sách Bản Thảo Cương Mục Sách Tiếng Việt Xuất Xứ Việt Nam Sách Huyền Thoại Lý Thời Trân Sách Giáo Dục Và Phát Triển Sách Tham Khảo Cho Học Sinh - Lazada |
Dược lý học Cương mục
Vào thời Sùng Trinh của nhà Minh, Thượng Cảnh, một bác sĩ thiên tài dưới thời Lý Tự Thành đã sử dụng Tam Thất Bắc làm thuốc. Quân đội thời xưa sử dụng Panax notoginseng làm thuốc, lượng sử dụng hẳn phải khá lớn, và chắc chắn là không có đủ nguồn Panax notoginseng hoang dã. Tuy nhiên, sách không nói rõ là sử dụng tam thất trồng hay hoang dã, nên không kết luận được.
Trước khi có cuốn Cẩm nang dược liệu của Lý Thời Trân, chương 62 của tiểu thuyết nổi tiếng Kim Bình Mai, được viết vào thời Hồng Vũ của nhà Minh (1368-1398), có ghi chép rằng khi Hoa Tử Vũ đến thăm Lý Bình Nhi, bà đã nói với Tây Môn Khánh: “Cha chồng quá cố của tôi đang trấn giữ Quảng Nam. Ông đã uống thuốc Tam thất mà ông ấy mang đến cho tôi chưa? Không sao cả. Nếu một người phụ nữ bị rong kinh nghiêm trọng, hãy trộn 5 phần bột với rượu và uống thì các triệu chứng sẽ dừng lại”.
Từ thảo luận trên, chúng ta có thể suy ra rằng trong các điều kiện lịch sử cụ thể vào thời điểm đó, việc Tam thất có thể được nhận biết và sử dụng ở một vùng đất xa lạ cách xa hàng nghìn dặm (vùng Vân Nam khi đó quá xa xôi hẻo lánh) cho thấy phạm vi phát tán của nó tương đối rộng và việc sử dụng nó chắc chắn không phải là thứ mà các nguồn tài nguyên hoang dã có thể cung cấp, chứng tỏ rằng nó đã được trồng trọt nhân tạo khi Kim Bình Mai được viết. Qua đó ta có thể thấy lịch sử trồng nhân tạo cây Tam Thất Bắc đã có từ hơn 600 năm, tức là từ thời Minh.
Đây là những ghi chép cụ thể đầu tiên về củ tam thất trong sử sách Trung Quốc. Còn trước đó thì nó được gọi chung là sâm. Tác dụng điều trị như nhau, nên ngày xưa chưa phân biệt kỹ chủng loại.
Thời kỳ đó vùng Vân Sơn còn là nơi xa xôi hẻo lánh, thậm chí còn là quốc gia khác, nên hiển nhiên là ghi chép về nó không hiểu, không chi tiết.
Tuy nhiên, các tài liệu và truyền thuyết về cây tam thất ở vùng Vân Nam thì nhiều, bởi đây là vùng xuất phát cây tam thất. Châu Vân Sơn là nơi phát tích, trồng trọt loại cây này, và các tài liệu để lại thì truyền thuyết về cây Tam thất ở Vân Sơn có từ… 3700 năm trước!
Xưa kia nó có tên là Tam thất Văn Sơn, hoặc tên khoa học là Văn Sơn Panax notoginseng. Sở dĩ nó có tên gọi Tam thất vì nó có “bảy lá 3 cành”. Nó được gọi tên kiểu như thất diệp nhất chi hoa, tức 7 lá 1 hoa. Gọi theo mô tả cây. Sau này, trồng trọt nhiều, người ta lại hiểu tam thất theo ý “3 đến 7 năm”, tức là loại củ được khai thác sau khi trồng từ 3 đến 7 năm. Ý là tối thiểu phải trồng 3 năm và chỉ cần 7 năm là tốt nhất rồi. Cứ thu hoạch trong khung thời gian đó là tốt.Phân tích ra, thì rõ ràng cái tên gọi tam thất tức 3 cành 7 lá sẽ hay hơn, thú vị hơn và chính xác hơn.
Cái tên Kim Bất Hoán vốn được sử dụng nhiều và được giới tri thức dùng để gọi. ý nghĩa của nó là “vàng không đổi”. Sử sách Trung Quốc gọi nó là “ma thảo phương Nam”. Nó được mô tả trong dược điển và sách y khoa là “có sức mạnh kỳ diệu” và “quý giá nhất trong các loại thuốc”.
Bản thảo Cương mục chép: Nó không chỉ là một loại thuốc chữa bách bệnh “cầm máu và giảm đau, và có thể chữa khỏi tất cả các bệnh về máu”, mà còn là một loại thuốc kỳ diệu là “thuốc bổ máu tốt nhất” trong. Nó cũng là một trong những loại cây thuốc và thực phẩm sớm nhất được người Trung Quốc sử dụng. Lịch sử sử dụng của nó là hơn 3.000 năm.
Từ cuối thời nhà Thanh là thời điểm có nhiều ghi chép nhất về Tam thất. Khi đó tam thất mới chỉ có ở vùng Vân Sơn (sát vách Hà Giang và Lào Cai), chưa được trồng ở vùng khác, nên tên của nó chỉ được nhắc đến là Tam thất Vân Sơn. Trong khu vực Vân Sơn thì nơi trồng nhiều và lâu đời nhất là quanh thành phố Văn Sơn (thuộc châu Vân Sơn bây giờ). Văn Sơn nằm ở góc đông nam của cao nguyên Vân Nam – Quý Châu. Nơi đây được bao quanh bởi núi, đồi, thung lũng sông và khe núi. Nơi đây có khí hậu gió mùa cận nhiệt đới. Mùa đông không quá lạnh, mùa hè không quá nóng, ánh nắng mặt trời đầy đủ, lượng mưa dồi dào, độ cao trung bình 1.250m, nhiệt độ trung bình năm 18,4℃, độ ẩm tương đối 75%, là sự trùng hợp tự nhiên với môi trường sinh trưởng thích hợp nhất của Tam Thất Bắc. Khí hậu địa lý đặc thù và nền văn hóa vùng miền bí ẩn đã góp phần tạo nên sự đa dạng và chất lượng độc đáo của loài Panax notoginseng Văn Sơn.
Văn Sơn có 6 trong 15 loài nhân sâm trên thế giới, là vườn tài nguyên giống nhân sâm Panax notoginseng lớn nhất Trung Quốc, sản lượng, chất lượng và đặc biệt là hàm lượng saponin dược liệu của Panax notoginseng cao hơn nhiều so với các loài cùng loại ở những nơi khác. Tam thất và Văn Sơn là sự kết hợp tuyệt đẹp do thiên nhiên tạo nên.
Người Miêu (người Mông) là một trong những nhóm dân tộc đầu tiên trong lịch sử phát hiện ra giá trị dược liệu của Panax notoginseng, và Panax notoginseng là thành phần quan trọng trong nhiều bài thuốc của người Miêu.
Vào cuối thời nhà Minh, đầu thời nhà Thanh, cây Tam thất hoang dã đã bị đào lên gần như toàn bộ, việc thuần hóa và trồng trọt nhân tạo cây Tam thất hoang dã đã được đưa lên hàng đầu trong lịch sử và trở thành phương pháp sản xuất Tam thất chính thống.
Dưới chân núi Lão Quân, dưới khu rừng rậm rạp, cây Tam Thất Bắc được trồng nhân tạo có màu xanh tươi tốt. Panax notoginseng dưới rừng có nghĩa là trồng Panax notoginseng dưới những cánh rừng rậm rạp, theo cách gần nhất với môi trường hoang dã ban đầu của nó, để có được Panax notoginseng sinh thái chất lượng cao. Đây là cách thức của việc trồng trọt nhân tạo Panax notoginseng ngày nay, nhưng đó là bước quan trọng đầu tiên mà Wenshan thực hiện để thuần hóa Panax notoginseng cách đây hàng trăm năm.
Trong hàng trăm năm, vô số ngôi làng như Đá Nhỏ ở Văn Sơn đã kiếm sống bằng cách trồng tam thất. Các kỹ thuật trồng trọt đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong khi không quên khám phá và đổi mới. Từng bước một, Panax notoginseng đã được chuyển từ dưới rừng ra đồng ruộng, và việc trồng rải rác đã được mở rộng thành trồng trọt trên quy mô lớn. Theo thời gian, việc trồng Panax notoginseng đã từng bước bước vào thời kỳ thịnh vượng. Sự phức tạp của quy trình trồng Tam thất truyền thống ở Văn Sơn và sự tinh vi của các kỹ thuật trồng trọt vượt xa trí tưởng tượng của con người về thực vật.
(viết đến đây thấy ngượng quá anh em ạ. Dân tộc Mông trồng tam thất từ 500 năm trước rồi, trong khi người Kinh chúng ta bây giờ vẫn loay hoay không trồng nổi. Ở VN chủ yếu vẫn chỉ là người Mông trồng được tam thất)
Theo một lượng lớn dữ liệu lịch sử từ thời nhà Minh và nhà Thanh, chẳng hạn như “Khai Hoa Châu sử ký” được biên soạn vào năm thứ 50 của triều đại Hoàng đế Càn Long thời nhà Thanh (1785), lịch sử trồng nhân tạo Tam thất ở khu vực Văn Sơn có từ thời nhà Minh và phát triển mạnh vào thời nhà Thanh.
Vào thời nhà Minh và nhà Thanh, dưới tác động của các yếu tố như sự di cư của các dân tộc thiểu số ở phía tây nam và việc chính quyền trung ương thực hiện các chính sách “đóng quân” và “cải cách dân tộc bản địa”, sự trao đổi giữa các dân tộc thiểu số ở phía tây nam và người Hán ở Trung Nguyên ngày càng thường xuyên. Tam thất dần dần được đưa vào Trung Nguyên và được các học viên y học Trung Quốc và công chúng chấp nhận, giá trị dược liệu của nó ngày càng nổi bật. Tác dụng kỳ diệu của Panax notoginseng trong việc điều trị chấn thương, vết bầm tím, nôn mửa, chảy máu cam và rong huyết, đặc biệt là tim mạch tai biến đã thu hút nhiều nhà khoa học y học tiến hành nghiên cứu chuyên sâu và các kết quả có liên quan đã được biên soạn trong một số sách thảo dược cổ và sách kê đơn, khẳng định đầy đủ giá trị dược liệu của Panax notoginseng.
Từ khi phát hiện ra tác dụng cầm máu của Panax notoginseng và sử dụng để điều trị vết thương và bệnh tật, nó đã được lưu hành và dần dần vận chuyển khắp cả nước. Quân đội sử dụng nó nhiều nhất để cầm máu.
Sự trao đổi giữa các thương gia đã thúc đẩy xu hướng lan truyền của Panax notoginseng từ Nam ra Bắc.
“Khai Hoa Châu sử ký” từng ghi chép lại sự kiện trọng đại ” Panax notoginseng được bán trên thị trường và được ưa chuộng khắp cả nước”.
Phố cổ Bình Ba Tam Kỳ từng là trung tâm thương mại Tam Kỳ thịnh vượng vào thời nhà Minh và nhà Thanh. Bất chấp thời gian, những tòa nhà cổ, những con phố cổ, những cây cổ thụ, những ngôi đền cổ và những đường hầm chống trộm vẫn còn đó, phản ánh một cách mơ hồ về cảnh giao thương thịnh vượng trong quá khứ khi các thương nhân tụ tập chỉ vì Tam Kỳ có nguồn tam thất dồi dào.
Trong lịch sử ngoại thương Tam thất từ cuối nhà Thanh đến hiện đại, Văn Sơn Tam thất có ba tuyến đường thương mại chính: một là từ Côn Minh đến toàn quốc, hai là từ Thiên Châu, Quảng Tây đến toàn quốc, ba là từ Việt Nam đến Đông Nam Á, để lại những câu chuyện như Đường cổ Tam thất, Nhà thuốc của bác sĩ Qu Huanzhang và Làng Tam thất Khai Hóa. Trong số đó, “Đường cổ Tam thất” là một kênh ngoại thương Tam thất kết hợp đoàn ngựa, tàu hỏa và tàu thủy. Nó kéo dài đến năm 1925, kéo dài 16 năm và tạo nên một lịch sử huy hoàng của ngoại thương Tam thất.
Sau năm 1979, cùng với việc thực hiện cải cách chế độ kinh tế và chính sách mở cửa ra thế giới bên ngoài, phạm vi kinh doanh của Tam thất liên tục được mở rộng, không chỉ được tiêu thụ trong nước mà còn được xuất khẩu sang Nhật Bản, Thái Lan, Singapore, Myanmar và các nước khác.
Làng Mã Biên Đường, huyện Lưu Tĩnh, đầu thế kỷ 20, đoàn xe Văn Sơn khởi hành từ đây và vận chuyển Tam Thất Bắc đến Hồng Kông. Ngày nay, “Con đường cổ Tam Kỳ” ẩn sâu trong thời gian lặng lẽ kể lại lịch sử huyền thoại của con đường Văn Sơn Tam Kỳ, đi qua Côn Minh ở Vân Nam, Quảng Đông và Quảng Tây, hay Hà Khẩu ở Vân Nam và Việt Nam, đến Đồng bằng Trung Bộ, Đông Nam Á và thậm chí vượt đại dương đến châu Âu và Mỹ.
Kết luận: Như vậy, lịch sử trồng Tam thất ở Trung Quốc quá lâu đời và khâm phục họ thật sự. Với kinh nghiệm trồng tam thất siêu đẳng, thì họ chỉ cần mất vài năm trồng sâm Ngọc Linh và Lai Châu là có thể cung cấp cho cả nước Việt Nam dùng.
Trong khi đó, Việt Nam đã cử nhiều đoàn cán bộ, chuyên gia sang Vân Nam học tập, nghiên cứu, nhằm phát triển cây tam thất từ những năm 1960 và đưa về Việt Nam trồng đại trà ở Hà Giang, Lào Cai, Cao Bằng. Tuy nhiên, đến nay con số vẫn là quả trứng ngỗng tròn trĩnh. Chủ yếu vẫn là người Mông, Dao sang Trung Quốc làm thuê trong vườn tam thất về tự trồng, hoặc vừa trồng vừa học hỏi từ nông dân Miêu của Trung Quốc. Chán vãi!

Sự thật về tam thất bắc trên thị trường Việt Nam

Cho đến bây giờ, tôi thấy rất ít cá nhân lẫn doanh nghiệp ở Việt Nam chế biến củ tam thất khô giống như tôi, nếu không muốn nói là không có. Tôi cũng biết có một số bạn đã chế biến, nhưng toàn làm sai quy cách và chỉ làm được 1 thời gian rồi đóng cửa, giải tán.
Cái sai quy cách mà 100% mắc phải, đó là đem tam thất đi phơi nắng.
Trong quy trình chế biến tam thất từ thời thượng cổ, có 2 công đoạn chế biến tam thất khô.
Công đoạn 1 là phơi âm can. Việc phơi âm can phải theo quy trình hết sức nghiêm ngặt, chặt chẽ, đúng cách. Củ tam thất nhổ lên phải giữ nguyên đất, không được để nước bám vào. Thậm chí phải giũ nhẹ, vận chuyển nhẹ nhàng, không được làm dập củ, gẫy rễ, xước vỏ. Nếu củ tam thất bị thương tổn, thì vi khuẩn từ đất sẽ xâm nhập và làm thối củ. Lý do giữ lại đất còn là để khi phơi ánh sáng không chiếu trực tiếp vào củ tam thất.
Ngày xưa làm báo cũng đam mê dược liệu nên mày mò thân chinh tìm hiểu kĩ lắm
Quá trình phơi sẽ là phơi âm can, tức là phơi trong bóng râm. Lý do là không được để ánh nắng trực tiếp chiếu vào củ tam thất. Ngàn đời nay người xưa đã làm như vậy, nhưng gần đây các nhà khoa học mới giải thích được rằng tia cực tím sẽ làm đứt gẫy liên kết hoạt chất tinh dầu trong củ tam thất, làm nó mất đi giá trị.
Công đoạn 2 là sấy. Phơi nhiều ngày cho củ tam thất rút nước đi, thì xếp vào lò, dùng củi sấy khô đét, bảo quản nhiều năm.
Tuy nhiên, anh em buôn dược liệu không làm được việc đó đâu, vì quy trình cầu kỳ ngại bỏ mẹ. Ngoài ra cứ nắng chói chang mà phơi cho nhanh, không sợ bị thối. Dở hơi mà phơi trong bóng râm. Thậm chí, anh em thái mỏng nó ra, rồi rải ra nắng phơi nữa cơ. Phơi xong thì nghiền bột bán, hoặc bán tam thất thái lát. Thế là xong con ong. Cả một quy trình khoa học bị bỏ qua hết.
Tuy nhiên, có cách giải quyết đơn giản đó là sấy bằng máy. Nhưng mà máy móc đầu tư hàng trăm củ, nhà xưởng cả tỉ, rồi nhân công. Cuối cùng tạo ra thành phẩm củ tam thất khô đắt lòi, không bán được, không cạnh tranh được với củ tam thất khô mang từ Tàu về. Thế là anh em giải tán, ko làm nữa, mua từ Tàu cho nhanh. Thậm chí còn cay mũi, khi bán củ tam thất kỳ công chế biến, người mua đem đi nghiền, người nghiền quan sát xong bảo “tam thất đểu”, ko giống củ tam thất, tam thất giả… Là vì người nghiền thuê cả trăm nay chỉ nhìn thấy củ tam thất khô Trung Quốc, chưa nhìn thấy cái loại đen sì, xù xì kiểu này bao giờ.
Cho nên cuối cùng thì anh em vẫn giải tán máy móc, nhà xưởng, mua từ Trung Quốc về bán cho nhanh.
Vì sao Tam thất khô Trung Quốc lại rẻ
Tôi xin định giá thật sự của củ tam thất cho anh chị hiểu.
Loại cực kỳ rẻ, giá mua tam thất tươi tại chợ buôn Văn Sơn (Trung Quốc) cũng khoảng 300k/kg cả đất. Loại này non, xấu, nhiều rễ, phải mất 5-6 kg tươi mới sấy được 1kg khô. Đây là loại phổ biến nhất, bày bán đổ đống ở Văn Sơn. Nhân lên thì giá thành nó đã khoảng 2 triệu đồng/kg khô.
Loại này được đóng thùng container chở đi các nhà máy lớn ở Trung Quốc, được rửa lại, sấy lại, chế biến sạch sẽ, rồi đem đi chiết xuất hoặc đóng gói các thương hiệu, bán trong các cửa hàng.
Tam thất khô nguyên đất ở chợ đổ buôn, rẻ nhất cũng 2-3 triệu 1kg
Như vậy, hiển nhiên loại rẻ tiền này khi đóng gói thương hiệu thì giá nó phải gấp đôi, gấp 3, thậm chí hơn.
Loại cao cấp giá buôn củ tươi rơi vào khoảng 600-800k/kg, sấy khoảng 4kg tươi được 1kg khô. Như vậy, một kg thành phẩm giá ra lò, xuất xưởng khoảng 3 triệu đồng.
Loại này được đưa vào các cửa hàng cao cấp, bán giá khá cao, từ 6-7 thậm chí trên 10 triệu đồng tùy thương hiệu và tùy sự chọn lọc kỹ hơn nữa.
Loại tam thất rẻ cũng 10tr/kg
Về Việt Nam thì bao nhiêu chi phí bốc vác, bê lậu, hải quan, đầu mối buôn lớn, buôn nhỏ, thì đến tay người tiêu dùng nó phải 4-5 triệu đồng cho loại rẻ, chứ chưa nói loại đắt. Riêng lại cao cấp của Trung Quốc không thấy có ở Việt Nam. Tôi nghĩ không phải vì người Việt không có tiền mua tam thất cao cấp, vì đông trùng hạ thảo vài tỉ còn mua được mà. Là vì, Trung Quốc họ phân chia thị trường theo quy trình rồi.
Phân loại đổ đống dưới đất. Các công ty mua về phải chế biến lại.
Quy trình phân phối dược liệu như sau: Tam thất cao cấp sẽ được các cty lớn thu mua, đặt hàng, được đưa về thành phố lớn, trung tâm kinh tế, vào nhà máy sản xuất lớn để chiết xuất.
Loại thấp cấp, không đạt tiêu chuẩn, kém chất lượng được đưa về tỉnh nghèo, tỉnh xa, và hiển nhiên Việt Nam được xếp vào diện “tỉnh xa”.
Dược liệu cũng y như vậy, loại thấp kém, đểu, nhiễm hóa chất… được dồn về các chợ đầu mối vùng biên Trung Quốc. Việt Nam vinh dự nhập toàn bộ từ chợ Ngọc Lâm – nơi toàn rác dược liệu.
Chúng ta được chén loại thấp cấp này thì đã may lắm, vì ăn được đồ thật. Nhưng thực tế thì đồ cấp thấp này cũng không có giá rẻ kiểu 1-2 triệu/kg. Thế nhưng, chúng ta thậm chí lại mua được tam thất vài trăm k, hơn triệu 1kg. Thậm chí củ tam thất rất to, rất đẹp mà giá rẻ như vậy. Vì sao lại có loại này?
Tôi cam đoan 99% người Việt Nam được chén 2 loại tam thất như sau:
Loại thứ nhất là “rác dược liệu”. Chúng là loại tam thất khá đẹp, chất lượng tốt, nhưng đã được các nhà máy Trung Quốc dùng công nghệ trích ly siêu âm cực kỳ hiện đại lấy đi một số hoạt chất quan trọng và lấy bớt những saponin trong củ tam thất. Người Nhật và Hàn đã nhập tinh chất tam thất từ Trung Quốc từ nhiều năm nay để chế biến thuốc, dùng trong điều trị ung thư. Giá trị khoảng 5 ngàn đô la mỗi lít từ chục năm trước. Chúng ta dùng củ tam thất loại này thì không sao, nhưng mất công nhai vì chất lượng nó kém hẳn.
Loại thứ 2 dùng công nghệ sấy không hao. Củ tam thất tươi sau khi rửa sạch được ngâm hóa chất khiến nước trong củ tam thất kết tinh thành tinh thể rắn sau khi đưa vào máy sấy theo công nghệ của họ. Họ chỉ tốn 2kg tam thất tươi thay vì 4-6kg, để cho ra được 1kg tam thất khô, mà củ nào củ nấy căng mọng, nặng trịch. Có thể hóa chất đó không độc hại, được phép dùng, nhưng rõ ràng hàm lượng hoạt chất sẽ chỉ bằng 1 nửa so với kiểu sấy cổ truyền, khiến nước bốc hơi.
Tóm lại, đọc xong, thì tôi cam đoan chả có ông nào đang ủ mưu, ngâm cứu xem nên chọn loại nào nữa, mà cam đoan là 100% xách luôn mấy ký của tôi ăn cho lẹ.
Tam thất bắc củ khô tôi tự sấy. 4tr/kg. 1 lọ này 0,5kg

Tam thất thần kỳ như thế nào?

Đấy là những củ tam thất cực kỳ già, tích chất ở ngưỡng cao nhất. Chúng cũng là loại tốt nhất, đầu bảng trong họ Panax Notoginseng, cực kỳ gần gũi với sâm Lai Châu và tam thất đen Kim Bình quý giá.
Những củ tam thất nhìn hình thái giống sâm
Tam thất chính là sâm quý dòng panax tiết trúc. Sâm tiết trúc cũng có nhiều loại, từ phẩm cấp kém đến dòng Ngọc Linh và Lai Châu là đắt, siêu quý. Tam thất chính là những củ sâm tiết trúc tốt được lai tạo, nhân giống, trồng trên núi cao, trong các trang trại, được chăm sóc rất cầu kỳ. Giống như thuần hoá vật nuôi, người ta phải lựa chọn loại tốt mới thuần hoá. 
Vì vậy, anh chị em xem hình ảnh mấy củ tam thất tôi úp, có thể thấy hình dạng nó giống tiết trúc sâm, giống cả sâm Ngọc Linh, Lai Châu. Vì thế, tam thất cũng có vô số loại, đắt rẻ, chất lượng khác nhau một trời một vực.
Củ tam thất xù xì u cục như những con cóc cụ, với những chùm rễ tơ lơ phơ như sợi tóc
Tôi chỉ chọn những loại gần gũi với dòng tiết trúc Lai Châu nhất để chế biến. Chính vì thế, từ hình dáng củ, màu sắc rất giống, mùi vị cũng giống, mà đặc biệt ngâm rượu thì đến chuyên gia cũng khó phân biệt nó với sâm quý Lai Châu, Ngọc Linh.
Tam thất chính là sâm quý. Sâm là vị đầu bảng dược liệu (sâm – nhung – quế – phụ), tác dụng hàng đầu là bổ khí. Khí mạnh thì dẫn huyết lưu thông. Khí huyết cùng mạnh thì cơ thể ắt mạnh, dương khí càng mạnh. Google chỉ thấy nói tam thất chữa đủ các loại bệnh, ko thấy nói tác dụng nào hại dương khí cả. Thực ra bổ khí huyết là chữa bách bệnh rồi. Sâm có giá trị vì nó bổ khí huyết.
Trong cuốn sách Đông y nổi tiếng Trung Quốc “Bản thảo cương mục” có ghi tam thất có tên Kim bất hoán, là thứ thuốc “vàng cũng không đổi”.
Phụ nữ giàu có Trung Quốc đều dùng tam thất hàng ngày. Quà biếu sang trọng cho phụ nữ đôi khi là vài củ tam thất. Y học Trung Hoa đã từ lâu khẳng định, phụ nữ quan trọng nhất là khí huyết, muốn xinh đẹp thì phải dựa vào khí huyết khỏe mạnh. Kẻ thù số 1 của sắc đẹp phụ nữ chính là chứng thiếu máu, khí huyết không đủ. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho kinh nguyệt không đều, thiếu máu, da mặt tối màu, nhiều nếp nhăn, bạc tóc, mau già.
Trong nhóm sâm, tam thất được xem là “vua” của sắc đẹp, vì từ xưa đến nay được Đông y coi đây là “ân huệ trời ban” dành cho phụ nữ. Nhiều phụ nữ dùng tam thất lâu năm, trẻ mãi ko già, vì tác dụng tái tạo tế bào thần kỳ của các hoạt chất saponin quý.
Bổ khí huyết là tác dụng bách bệnh rồi. Nhưng chính tác dụng bổ khí huyết nên nó cực tốt cho người có vấn đề về tim mạch và mạch máu não. Sử dụng lâu dài tam thất sẽ làm mềm, làm giãn mạch máu, ức chế huyết khối, thúc đẩy huyết dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa có hiệu quả và điều trị các bệnh tim mạch vành, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, cholesterol cao, bệnh tim mạch và mạch máu não.
Trong số các loại thảo dược, thì mới chỉ có duy nhất bác sĩ Tây Y chuyên ngành ung thư, công nhận tam thất có tác dụng trong việc điều trị ung thư. Trung Quốc ca ngợi nó lâu đời và cả thế giới dùng rồi. Trung Quốc chiết xuất hoạt chất bồi bổ kháng ung thư xuất đi khắp thế giới, cho người giàu dùng. Không chỉ nâng cao thể trạng, sức đề kháng để cơ thể chống lại bệnh ung thư, mà nó còn ức chế dc sự phát triển của khối u. Tác dụng của nó tốt nhất với K phổi của Nam và K tử cung của Nữ. Giám đốc BV Ung Bướu Hưng Việt từng ngạc nhiên khi nhiều người hồi phục tốt, thậm chí teo khối u do kiên trì ăn tam thất.
Tôi đi nhổ củ tam thất tận vườn cho các bác
Nói chung, cả đàn ông lẫn đàn bà, cả già lẫn trẻ đều nên dùng biệt dược này. Phòng bệnh thì quá tuyệt vời. Bảo vệ sức khoẻ và trẻ hoá thì nhất là nó. Chỉ trừ phụ nữ mang bầu và đang xuất huyết thì ko nên dùng. Còn có bệnh gì cũng nên dùng đến nó để hỗ trợ cơ thể chống bệnh.

Tại sao người Trung Quốc đều dùng tam thất?

Nếu nói về nhà báo đi Trung Quốc, ngoài mấy ông VTV, thông tấn xã thường trú, chắc ít ai đi nhiều như tôi. Tìm hiểu và khám phá về nền dược liệu của họ, thì chắc chả có ông nhà báo nào đi kỹ và nhiều bằng. Khi người Trung Quốc thu mua dược liệu gì ở Việt Nam, mà các nhà khoa học, dược liệu đều không biết, không hiểu, thì tôi đều tìm hiểu đến tận cùng. Thâm chí, tôi sang Trung Quốc nhiều lần để tìm hiểu cho bằng được thì thôi.
Những thứ tôi tìm hiểu, giải đáp đến tận cùng gồm có: gỗ sưa, ngọc am, trầm hương – kỳ nam, thất diệp nhất chi hoa, lan kim tuyến, si đỏ… Đặc biệt nhất, thích thú tìm hiểu nhất chính là tam thất bắc.
Phải nói đây là loại dược liệu kỳ lạ và kỳ diệu nhất của nền Trung Y. Trong khi chúng ta còn ít biết đến, và nó gần như tuyệt chủng ngoài tự nhiên, thì người Trung Quốc đã nhân giống, trồng trọt, bảo tồn nó từ thời Minh, cỡ 500 năm trước.
Tam thất được trồng ở nhiều nơi, nhưng tốt nhất, chất lượng nhất là châu Vân Sơn, thuộc Vân Nam, giáp Lào Cai và Hà Giang. Các tỉnh Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu giáp ranh Vân Sơn, khí hậu tương đồng, trồng dễ dàng. Tiếc rằng chúng ta ít quan tâm, chỉ thích mua cho nhanh.
Quá trình sưu tầm sâm tiết trúc, tôi có tìm được một vài loại ở Lai Châu, Tuyên Quang và Hà Giang rất giống tam thất bắc về mùi vị, nhưng kiểu dáng thì không giống. Có lẽ, từ nhiều trăm năm nay, tam thất hoang được lai tạo nhiều loại, nhiều lần, nên cho ra đời loại tam thất bắc như ngày nay. Hình thù nó thực sự khá quái dị.
Tuy nhiên, đồng bào Dao ở Cao Bằng, Tuyên Quang đã trồng từ năm 1960 theo kiểu tự nhiên trong rừng, nên nó phát triển như tam thất hoang dã. Khi không chăm sóc, mặc kệ nó sinh trưởng vài chục năm, thì nó rất giống sâm Lai Châu và Ngọc Linh. Đây là điều hết sức thú vị. Có thể nó có gốc gác gần gũi với sâm Lai Châu và sâm Kim Bình.
Vì thế, tôi đánh giá chất lượng nó kém sâm Lai Châu, Ngọc Linh, nhưng cao hơn sâm tiết trúc.
Quay trở lại câu chuyện về giá trị sử dụng của tam thất bắc…
Tôi đến hàng loại công ty dược liệu lớn ở Trung Quốc và thấy họ luôn có một phòng trưng bày các dược liệu quý, và thứ không thể thiếu được là những củ tam thất khô, trông như quả na rừng. Nó phải là thứ dược liệu cực kỳ giá trị, thì mới được quan tâm xác đáng như vậy.
Đến tập đoàn Dược Đông Nam ở thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, tập đoàn doanh thu tỷ đô ngành đông dược, tôi được ông Hoàng Quyền Thành, Tổng Giám đốc dẫn đi xem bộ sưu tập những củ tam thất khủng, lâu năm, bày trang trọng cạnh những mẫu đông trùng hạ thảo, sâm trường bạch tiền tỷ 1 củ bằng ngón tay, rồi đi ăn món vịt tiềm đời Đường.
Đó là quán vịt nhỏ trong khu phố cổ có từ thời Đường. Trong đời, quả thực chưa bao giờ ăn món vịt ngon đến vậy. Con vịt được hầm nhừ trong nồi đất, với các loại dược liệu, mà thứ gia vị không thể thiếu là mấy thìa bột tam thất. Cắn miếng vịt mềm, có vị đắng ngọt, là tôi nhận biết được ngay. Chỉ khách quý và hiểu biết về dược liệu mới được ông này mời đến quán đó ăn.
Theo ông Hoàng Quyền Thành, tam thất chính là sâm quý. Sâm là vị đầu bảng dược liệu (sâm – nhung – quế – phụ), tác dụng hàng đầu là bổ khí. Khí mạnh thì dẫn huyết lưu thông. Khí huyết cùng mạnh thì cơ thể ắt mạnh, dương khí càng mạnh. Đấy là cái gốc của sức khỏe và sắc đẹp.
Củ tam thất có hình thái như củ sâm
Trong cuốn sách Đông y nổi tiếng Trung Quốc “Bản thảo cương mục” có ghi tam thất có tên Kim bất hoán, là thứ thuốc “vàng cũng không đổi”. Điều này khá thú vị, có nghĩa là nó đã được ghi trong sách từ nhiều ngàn năm trước rồi, cũng là khởi thủy của Đông y.
Sở dĩ đến bất kỳ cửa hàng dược liệu nào ở Trung Quốc, thậm chí trong siêu thị, cũng thấy có bán tam thất, là bởi vì tam thất là thứ gắn với người Trung Quốc ngàn đời nay. Dù bây giờ có đủ các loại sơn hào hải vị, nhưng phụ nữ giàu có Trung Quốc đều dùng tam thất hàng ngày. Quà biếu sang trọng cho phụ nữ đôi khi là vài củ tam thất.
Y học Trung Hoa đã từ lâu khẳng định, phụ nữ quan trọng nhất là khí huyết, muốn xinh đẹp thì phải dựa vào khí huyết khỏe mạnh. Kẻ thù số 1 của sắc đẹp phụ nữ chính là chứng thiếu máu, khí huyết không đủ. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho kinh nguyệt không đều, thiếu máu, da mặt tối màu, nhiều nếp nhăn, bạc tóc, mau già.
Trong nhóm sâm, tam thất được xem là “vua” của sắc đẹp, vì từ xưa đến nay được Đông y coi đây là “ân huệ trời ban” dành cho phụ nữ. Nhiều phụ nữ dùng tam thất lâu năm, cứ trẻ mãi, vì tác dụng tái tạo tế bào thần kỳ của các hoạt chất saponin quý.
Chính tác dụng bổ khí huyết nên nó cực tốt cho người có vấn đề về tim mạch và mạch máu não. Sử dụng lâu dài tam thất sẽ làm mềm, làm giãn mạch máu, ức chế huyết khối, thúc đẩy huyết dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa có hiệu quả và điều trị các bệnh tim mạch vành, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, cholesterol cao, bệnh tim mạch và mạch máu não.
Trong số các loại thảo dược, thì mới chỉ có duy nhất bác sĩ Tây y chuyên ngành ung thư, công nhận tam thất có tác dụng trong việc điều trị ung thư. Trung Quốc ca ngợi nó lâu đời và cả thế giới dùng rồi nó trong điều trị ung thư. Trung Quốc chiết xuất hoạt chất bồi bổ kháng ung thư xuất đi khắp thế giới, cho người giàu dùng. Không chỉ nâng cao thể trạng, sức đề kháng để cơ thể chống lại bệnh ung thư, mà nó còn ức chế dc sự phát triển của khối u.Theo ông Hoàng Quyền Thành, tác dụng của nó tốt nhất với K phổi của đàn ông và K tử cung của nữ giới.
Tất nhiên, quan điểm của tôi thì nó như thứ bồi bổ tăng sức đề kháng, giúp người bệnh chống chọi được với bệnh ung thư. Trong đông y thì ung nhọt là do bế khí, tắc khí. Tam thất lưu thông khí huyết tốt nên có lẽ tác dụng ức chế khối u là có.
Mấy năm trước, tôi nhớ, trong một hội thảo, Giám đốc BV Ung Bướu Hưng Việt từng phát biểu rằng, ông rất ngạc nhiên khi nhiều người hồi phục tốt, thậm chí teo khối u do kiên trì ăn tam thất.
Quan điểm của tôi, thì phòng hơn chữa. Do đó, nếu có điều kiện, chúng ta nên ăn tam thất đều như người Trung Quốc. Cả đàn ông lẫn đàn bà, cả già lẫn trẻ đều nên dùng nó nếu có điều kiện.
Ai dùng cũng được, trừ phụ nữ mang bầu và đang xuất huyết.
Quá trình đi Trung Quốc tôi thấy người Trung Quốc dùng nó rất đa dạng, nhiều cách. Nhưng cách phổ biến nhất vẫn là dùng dạng bột, phá nước sôi hoặc trộn mật ong ăn để được đều đặn.
Trong các món ăn thì họ hay hầm với gà, chim, các loại xương, các loại gia cầm. Các món kiểu tần thuốc bắc thì luôn có thìa bột tam thất cho vào.
Ảnh: Tôi chụp với ông Hoàng Quyền Thành

Tam thất nào quý?

Tam thất chính là sâm quý, tên khoa học Panax pseudo-ginseng.
Thành phần hóa học tam thất có các axít amin và các nguyên tố Fe, Ca và đặc biệt là 2 chất saponin: arasaponin A, arasaponin B…
Tam thất có vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, vào kinh, Can, Vị, Tâm, Phế, Đại tràng, có tác dụng hóa ứ, tư bổ, cầm máu (trong thời gian dùng tam thất để cầm máu, bệnh nhân không được sử dụng gừng, tỏi và các chế phẩm có gừng, tỏi), tiêu thũng, giảm đau, bổ khí huyết (dùng chín), là vị thuốc dùng chữa tất cả các chứng xuất huyết, ngã đau sưng bầm tím, đau tức ngực, u bướu, huyết ứ, bế kinh, thống kinh, sản hậu huyết hư gây đau bụng, các loại mụn nhọt sưng đau, khí huyết lưỡng hư, tức ngực…
Phụ nữ có thai, người nóng nhiệt không dùng.
Củ tam thất có hình thái gần giống sâm
Y học hiện đại, tam thất có các tác dụng như bảo vệ tim chống lại những tác nhân gây loạn nhịp. Chất notoginsenosid trong tam thất có tác dụng giãn mạch, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, tăng khả năng chịu đựng của cơ thể khi bị thiếu oxy (tránh choáng khi mất nhiều máu). Nó cũng ức chế khả năng thẩm thấu của mao mạch; hạn chế các tổn thương ở vỏ não do thiếu máu gây ra.
Tác dụng cầm máu, tiêu máu, tiêu sưng được dùng chữa các trường hợp chảy máu do chấn thương (kể cả nội tạng), tiêu máu ứ (do phẫu thuật, va đập gây bầm tím phần mềm). Kích thích miễn dịch. Tác dụng với thần kinh nhờ dịch chiết rễ tam thất có tác dụng gây hưng phấn thần kinh.
Tam thất có tác dụng giúp lưu thông tuần hoàn máu, giảm lượng cholesterol trong máu, hạ đường huyết, kích thích hệ miễn dịch, ức chế vi khuẩn và siêu vi khuẩn, chống viêm tấy giảm đau…; được dùng trong các trường hợp huyết áp cao, viêm động mạch vành, đau nhói vùng ngực, đái tháo đường, các chấn thương sưng tấy đau nhức, viêm khớp xương đau loét dạ dày tá tràng, trước, sau phẫu thuật để chống nhiễm khuẩn và chóng lành vết thương, chữa những người kém trí nhớ, ăn uống kém, ra mồ hôi trộm, lao động quá sức.
Vậy tiêu chí đánh giá một loại tam thất quý là gì?
𝐓𝐢𝐞̂𝐮 𝐜𝐡𝐢́ 𝟏: 𝐆𝐢𝐨̂́𝐧𝐠 𝐥𝐨𝐚̣𝐢 𝐭𝐚𝐦 𝐭𝐡𝐚̂́𝐭.
Chúng có vô số loại, chắc đến 20 loại. Loại quý nhất, tốt nhất có nguồn gốc Kim Bình, được nhân giống thuần hóa từ 500 năm trước. Nó chính là tam thất đen Kim Bình, gần gũi với sâm Lai Châu. Đây có lẽ là anh em ruột của sâm Lai Châu, nên hàm lượng Saponin Rg1, Rb1, Rd đều rất cao, ko kém gì sâm.
Loại này giờ trồng ở nhiều nơi, khắp Vân Nam và cũng trồng lác đác ở VN, gồm Lào Cai, Lai Châu, rất ít ở Hà Giang. Cây giống, hạt giống đắt hơn.
Chỉ loại già gần giống sâm nhất tôi mới khai thác để gửi đến quý anh chị
𝐓𝐢𝐞̂𝐮 𝐜𝐡𝐢́ 𝟐: 𝐌𝐨̂𝐢 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐨̂̀𝐧𝐠.
Chúng được trồng trên núi cao, từ 1700-2000m, đất dốc, núi lẫn đá đen, khí hậu lạnh, khắc nghiệt. Củ tam thất sẽ lớn chậm, săn chắc. Khí khậu khắc nghiệt khiến chúng tích tụ dưỡng chất nhiều, để mùa xuân vươn lên mạnh mẽ. Nhưng, đang ngủ đông thì bị thịt.
Những củ tam thất chất lượng nhất tôi mới khai thác
𝐓𝐢𝐞̂𝐮 𝐜𝐡𝐢́ 𝟑: 𝐋𝐚̂𝐮 𝐧𝐚̆𝐦
Củ tam thất non, sẽ ra rễ to, đâm sâu, lên khỏe, để sinh trưởng. Khi già, các rễ sẽ teo đi, tích dưỡng chất từ rễ vào củ, nên rễ sẽ nhỏ như sợi tơ. Củ tam thất sùi lên như cục nu của những cây nghiến già ngàn tuổi.
Còn vài tiêu chí nữa, nhưng đây là những tiêu chí chính của 1 củ tam thất chất lượng cao. Người bệnh K, thì nên dùng những loại chất lượng, cao cấp này.
Củ tam thất già 6 năm tuổi toàn rễ tơ
 

Thế nào là tam thất chất lượng tốt nhất?

Nói về sâm và tam thất thì chúng ta bị lạc vào một mớ bòng bong. Tôi khẳng định luôn là đến chuyên gia cũng không thể so được với đám buôn bán. Chuyên gia làm việc trên máy móc, kết quả nghiên cứu. Vì vậy nên đôi khi bị phụ thuộc. Nên các thẩm định nó lại chỉ có tính chất nghiên cứu là chính. Con buôn thì có gì bán nấy. Riêng con buôn thứ thiệt kiểu như tôi, thì nó hội tụ cả kinh nghiệm, nghiên cứu, lẫn trải nghiệm.
Là một thằng có sự hiểu biết, trải nghiệm khá nhiều, nên bao năm qua tôi đúc rút được nhiều kinh nghiệm. Cho nên, nói về sâm và tam thất, dòng panax thì có thể nói là nhìn phát biết luôn, khỏi cần phân tích, kiểm nghiệm, tranh cãi gì sất.
Sâm chỉ là một dòng của tam thất thôi mà đã đồ sộ về kiến thức, khiến người tiêu dùng không thể phân biệt được, suốt ngày bị lừa, vậy thì làm sao chúng ta đủ kiến thức, trải nghiệm, trình độ để hiểu về tam thất, biết được loại tam thất nào tốt.
Đó cũng chính là lý do tam thất có vô số loại, vô số giá, từ vài trăm k cho đến vài chục triệu 1kg khô. Ngoài việc định giá cho sản phẩm của nhãn hiệu, thì nó thực sự là có nhiều loại khác nhau, giá trị thật sự khác nhau.
Bản thân hai từ Tam Thất đã có ý nghĩa khi nói về độ tuổi, ấy là 3 đến 7 năm. Tức là 3 năm nó đã tích tụ đủ các loại hợp chất và 7 năm là tốt nhất, cực đại của củ tam thất, vì không chỉ tích đủ chất mà hàm lượng các chất cao nhất. Cho nên khai thác trong khung thời gian đó đều ok.
Những củ tam thất già đanh, chỉ còn rễ tơ
Tất nhiên là chúng ta chủ yếu được xài cái loại 3 năm tuổi mà thôi, loại này có đủ chất nhưng hàm lượng dược chất tích tụ không cao.
Cũng như dòng sâm tiết trúc, tam thất hoang, có loại tốt, loại kém, loại ngon, loại ngứa rách cả họng… Dòng tốt nhất trong họ panax chính là sâm Ngọc Linh và sâm Lai Châu, sâm Kim Bình. Loại tốt thứ 2 chính là tam thất bắc.
Tam thất bắc có nguồn gốc từ tỉnh Vân Nam, chủ yếu 2 châu Vân Sơn và Hồng Hà, giáp sát vách Việt Nam, gồm Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu. Vì thế tam thất bắc trồng ở các tỉnh này chất lượng không kém Vân Sơn – nơi được đánh giá là tốt nhất thế giới. Tam thất Bắc đem ở Vân Sơn sang Tuyên Quang trồng những năm 60, mọc dài ngoẵng như sâm, giá trị như sâm Ngọc Linh và bán giá cao như sâm Ngọc Linh 1 thời.
Nhưng tam thất bắc loại nào mới là tốt nhất? Lại thêm một bè rau muống nữa. Loại tốt nhất là loại tam thất sư tử và tam thất đen Kim Bình. Loại tam thất sư tử thì khá phổ biến. Trồng lâu năm, củ tam thất phình to rễ cái, biến rễ cái thành 1 cục thuôn dài như lưng con sư tử. Cái thân củ béo ú như đầu sư tử. Các rễ phụ teo đi như sợi tóc. Tam thất đen Kim Bình vón cục mọc u. Cho nên chúng ta mua sâm Kim Bình, dòng sâm Trung Quốc sẽ thấy nó y hệt tam thất đen Kim Bình.
Dòng sâm tốt rồi, nhưng phương pháp trồng còn quan trọng hơn. Trồng ở độ cao thấp, chăm tốt như khoai sắn, củ sâm toàn rễ cọc, nhiều xơ, lắm nước, ít chất. Trồng trên núi cao, khí hậu lạnh, khắc nghiệt, củ sâm mọc rễ tơ, lớn chậm nhưng tích chất mạnh mẽ, dược chất cao. 2 loại tam thất này để càng lâu, củ càng rắn chắc chất lượng. Trong củ tam thất toàn saponin đậm đặc.
Định lượng hàm lượng chất quý trong tam thất bắc Dương Sâm
Chúng ta ăn sâm non, sẽ thấy lát sâm đắng gắt. Ăn củ sâm già thấy ngọt hậu lâu hơn, vị đắng thoảng qua. Củ tam thất cũng vậy.
Quỵ định dược điển Việt Nam cho củ sâm khá thấp, nhưng cho tam thất Bắc lại khá cao. Hầu hết sâm đem đi định lượng đều đạt tiêu chuẩn, thậm chí cao gấp 10 lần. Thế nhưng, tôi đem mẫu tam thất trên thị trường đi định lượng đều ít khi đạt. Những củ tam thất 4 tuổi là tốt rồi, đạt tiêu chuẩn sử dụng, nhưng định lượng khó vượt qua được 5% hàm lượng saponin theo quy chuẩn dược điển. Thế nhưng, những củ tam thất 6 năm tuổi, tôi đem đi định lượng thì hàm lượng 3 chất chính đã vượt gấp đôi mức quy định. Hàm lượng tổng (gồm 30 loại saponin) thì chắc chắn gấp 3.
Chúng ta hay sai lầm khi đánh giá về tam thất hoang khi so sánh với tam thất bắc trồng. Chúng ta cứ nghĩ hàng rừng, hoang dã là tốt. Tất nhiên đồ rừng, hoang dã, lâu năm là tốt thật, nhưng so sánh tam thất hoang với tam thất bắc là sai lầm, vì nó khập khiễng. Tam thất hoang không có cửa nếu so sánh với tam thất bắc trồng. Nghe vô lý nhỉ?
Nhưng đó là sự thật. Trong tam thất hoang chả có saponin quý đâu, thậm chí rất ít loại. Đó là lý do nó có vị không giống tam thất bắc và sâm. Không có vị đắng ngọt. Nó không chỉ nhạt nhẽo mà còn ngứa. Cho nên chữa bệnh, nâng cao sức khỏe thì dùng sâm và tam thất bắc. Tam thất hoang ngâm rượu uống cho vui thôi.
Để phân tích thì rất dài, nhưng ngắn gọn lại, thì trong dòng panax, tốt nhất là sâm Ngọc Linh, Lai Châu, sau đó là tam thất bắc. Các loại tam thất khác bỏ đi, khỏi xài làm gì.
Định lượng hàm lượng Saponin trong củ sâm Lai Châu
Hay ho ở chỗ, khi đã hiểu được điều này, có được kiến thức này, chúng ta sẽ có lựa chọn đúng cho mình. Giàu có chúng ta ăn sâm, ko giàu thì ăn tam thất bắc – vẫn tốt và hiệu quả ko kém gì mấy.
Chỉ có điều, mua ở đâu, nguồn nào thôi anh em ạ. Người Trung Quốc họ phân loại giỏi lắm. Nhà máy nào cũng có hệ thống máy móc phân tích định lượng, kiểm tra an toàn dược liệu. Chỉ những thứ không đạt tiêu chuẩn chế biến, không an toàn, bị loại ra, thì mới đến lượt anh em được chén thôi.
Cho nên, chỉ có tôi mới đủ kiên nhẫn, kiên trì, bền bỉ, tìm kiếm, lao tâm khổ tứ để có được những củ tam thất tốt nhất cho anh chị em mà thôi. Loại này tôi chế biến, thu hái, nó giá trị chả kém gì sâm đâu. Anh em chả cần sĩ, cứ tam thất này mà chén.
Ảnh: So sánh định lượng Saponin của củ tam thất và củ sâm Lai Châu đều 6 năm tuổi, thì thấy saponin rg1 của sâm là 4,55%, còn củ tam thất là 4,76%. Rb1 của củ tam thất là 3,82%. Củ sâm tôi ko làm rb1 vì tôi biết nó thường 1-2% thôi. Các saponin quan trọng nhất là rg1 và rb1 của nhân sâm (Hàn và TQ) đều cực kỳ cao trong củ tam thất 6 tuổi. Tuy nhiên, hàm lượng tổng ko bằng sâm Việt Nam dc vì tam thất ko có saponin mr2, trong khi mr2 của sâm Lai Châu lại cao vút, tới 7,54%. Ngoài ra, sâm Lai Châu, Ngọc Linh có tới 82 loại saponin thì chả có sâm nào so được.
Loại sâm duy nhất dám so sánh về hàm lượng saponin tổng với sâm Ngọc Linh và Lai Châu là tam thất mà thôi.
Trong đời làm báo, gặp gỡ, nghiên cứu đến cả trăm “thần y”, bác sĩ, cả trăm phương thuốc trị ung thư, nhưng cuối cùng, mình kết luận chả ông lang hay bài thuốc nào có thể điều trị được căn bệnh này.
Nhiều ông lang nổi lên ầm ầm, tuyên bố chữa khỏi ngàn vạn bệnh nhân K, cũng là sản phẩm của sự truyền thông thiếu hiểu biết, thiếu kiến thức. Họ giàu sụ, còn bệnh nhân thì tiền mất, mạng mất. Nhiều người chết oan vì tin lang băm mà mất cơ hội điều trị sớm.
Hầu hết anh em bạn bè gọi hỏi, xin tư vấn, vì thấy mình hay nghiên cứu về đông y, thầy lang, mình đều khuyên điều trị ở bệnh viện chuyên môn. Tất cả các phương pháp điều trị đông y, vận động tập luyện này khác chỉ là bổ trợ, hoặc có tác dụng về mặt tinh thần.
Các bác sĩ Đông y giỏi thực sự, mấy ông lãnh đạo các hội đông y cũng đều tuyên bố chưa có thầy lang hoặc phương thuốc nào điều trị được ung thư.
Tuy nhiên, mình hay khuyên mọi người, khi bị ung thư, nếu điều kiện kinh tế cho phép, nên dùng một số loại thảo dược giải độc để giảm tác hại của một số loại thuốc, hoá xạ trị. Đặc biệt, nên dùng tam thất.
                                                                                                                                     
Củ tam thất già 6 năm tuổi, rễ tiêu biến, còn toàn rễ tơ
Tam thất, là sâm quý, ngoài tác dụng bồi bổ toàn diện, thì nó còn có tác dụng ức chế sự phát triển của u. Cái này nền đông y Trung Quốc nghiên cứu ít nhất 1 vạn năm rồi. Các công trình khoa học của thế giới cũng công nhận. Các cụ xưa vẫn dùng. Nền y học cũng đang hướng sang phương pháp điều trị ung thư mới, bằng cách nâng cao thể trạng cơ thể, để cơ thể tự điều trình, chống lại ung thư. Ở một góc độ nào đó, tuỳ trường hợp, mà phương pháp đó được sử dụng, thay cho biện pháp hoá xạ ko còn ý nghĩa. Hoặc hoá xạ trị rồi, việc bồi bổ cơ thể, nâng cao thể trạng và sức đề kháng là điều rất cần thiết. Trong các loại thảo dược, dưỡng chất, chắc khó loại nào thay được tam thất.
Điều thú vị nhất, đó là, nhiều bác sĩ tây y đã thừa nhận tác dụng của tam thất với bệnh nhân bệnh ung thư, dù bác sĩ tây y 95% không thừa nhận đông y là phương pháp trị bệnh tốt. TS Hoàng Đình Chân, giám đốc BV Ung Bướu Hưng Việt đã phải công nhận tác dụng thấy rõ của tam thất với các bệnh nhân do ông điều trị. Bản thân ông luôn khuyên bệnh nhân nên dùng thêm tam thất.
Tam thất sau khi được sấy khô toàn ú nu, nhẹ tênh
Với tác dụng rất tốt của tam thất với người bệnh ung thư, người già yếu, người thiếu máu, mệt mỏi, mới ốm dậy, mới sinh, kể cả người bình thường (chỉ trừ người đang chảy máu, mang thai), lại siêu rẻ so với các thuốc men thảo dược hỗ trợ khác, nên mình rất hay khuyên mọi người dùng.
Điều quan trọng nữa, là phải kiếm được hàng chuẩn, nguyên xi, cực cẩn thận để tránh mua phải hàng đã bị rút hết chất, hàng tẩm ướp hoá chất bảo quản. Kẻo tiền mất tật mang lại mất niềm tin vào biệt dược này.
Đấy là lý do, bạn nên bồi bổ sức khoẻ bằng tam thất nhé. Đang có rất nhiều, toàn hàng xịn, chất lượng ko kém gì sâm đâu. Mùa này tam thất ngủ đông, tích dưỡng chất cao nhất, nên mình mới khai thác. Ai dùng tươi thì lấy bây giờ, còn dùng khô thì lúc nào lấy cũng được, vì mình sấy 2 tháng cuối đông, cung cấp lai rai cả năm cho các anh chị.

Tác dụng của TAM THẤT dòng Panax Notoginseng và mật ong

(Đây là tài liệu chuyên sâu của Viện nghiên cứu tam thất Trung Quốc).

Như câu nói, thuốc tốt thì đắng, người ngại gian khổ mới sợ vị thuốc. Panax Notoginseng là một vị đắng nặng nên nhiều người không thích. Có cách nào để làm loãng vị đắng của Panax Notoginseng ?
Trong thực tế, bạn có thể thêm mật ong. Vị ngọt của mật ong có thể che đi vị đắng của sâm tam thất và đóng vai trò là một vị thuốc tốt.

Hiệu quả của Tam thất Notoginseng

Tác dụng của Panax Notoginseng chủ yếu là thúc đẩy tuần hoàn máu và dưỡng huyết, nghiên cứu về tác dụng hoạt huyết của nó có thể làm sạch cặn bẩn trong máu của người bệnh, làm trắng da và trị tàn nhang, hạ lipid máu, v.v… tác dụng bổ huyết có thể bổ sung lượng máu qua cơ thể, làm cho da dẻ hồng hào. Nó cần được sử dụng trực tiếp để điều trị nguyên nhân gây mất máu khác nhau như hậu sản, sau phẫu thuật…

Tác dụng của mật ong

Mật ong chứa nhiều vitamin, axit amin và nhiều hoạt chất có tác dụng điều hòa nội tiết, ức chế sự bài tiết quá nhiều chất béo ở tuyến bã nhờn, cải thiện chuyển hóa axit béo và tuần hoàn máu, tăng cường chức năng của mao mạch, thúc đẩy máu vận chuyển chất dinh dưỡng đến lớp da.

Tam thất và mật ong có những lợi thế riêng, nhưng kết hợp với nhau thì càng thêm hiệu nghiệm.
Panax Notoginseng + Honey = Mật ong Panax Notoginseng .

Mỗi lần uống cùng lượng nước ấm thích hợp, hoặc pha với cháo.

Bột được nghiền từ những củ tam thất 5-7 năm tuổi

Phương pháp này kết hợp giữa Panax Notoginseng và mật ong để tạo ra một hương vị độc đáo, không đắng, không chát, không ngọt; sự tương hợp giữa hai loại này có thể tạo ra tác dụng độc đáo trong quá trình sử dụng và có thể dùng cho người suy nhược thần kinh. Ngoài ra, mật ong có thể làm ẩm ruột và thư giãn ruột, tam thất có thể kích hoạt cơ và xương, những người bị táo bón thích hợp dùng hơn.

Chống lạnh: Tam thất lưu thông khí huyết, loại bỏ hoại sinh, dùng mật ong để giảm viêm, dưỡng ẩm, thúc đẩy tái tạo tế bào, làm ấm cơ thể từ bên trong vào mùa đông lạnh giá.

Tác dụng với vết thương: Bôi mật ong Panax Notoginseng lên miếng gạc và đắp lên toàn bộ vết thương, 2 đến 3 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 1 giờ. Nói chung, cơn đau và viêm biến mất sau 3 lần dùng. Bôi nhiều lần để vết thương mau lành.

Bỏng: Việc sử dụng mật ong Panax Notoginseng để điều trị vết thương do bỏng có thể làm giảm dịch tiết, giảm đau, kiểm soát nhiễm trùng và thúc đẩy quá trình chữa lành. Trong giai đoạn đầu của quá trình hình thành vảy, 2 đến 3 lần hoặc 4 đến 5 lần một ngày, và 1 đến 2 lần một ngày sau khi hình thành vảy.

Loét do chấn thương và loét mãn tính: Rửa vết loét bằng nước ấm và tam thất mật ong (tỷ lệ 10: 1), sau đó đắp băng gạc tẩm mật ong Notoginseng nguyên chất lên vết thương và thay băng hàng ngày. Da, cơ và chấn thương cũng sử dụng phương pháp này.

Bàn tay và bàn chân nứt nẻ: Sau khi ngâm vùng bị nứt với nước nóng, Tam thất – mật ong và dầu oliu trộn đều, hàng ngày bôi lên vùng nứt nẻ từ 1 đến 2 lần, tốt nhất nên dùng túi ni lông bọc vùng bị nứt nẻ đi ngủ vào ban đêm để dưỡng ẩm cho da và thúc đẩy quá trình lành các vết nứt.

Kem dưỡng da phụ khoa: Pha tam thất mật ong với nước ấm (tỷ lệ 10: 1) làm thuốc bôi ngoài da để điều trị bệnh phụ khoa, có tác dụng giảm viêm và khử mùi. Viêm âm đạo bên ngoài, tổn thương mô âm đạo, cổ tử cung đều rất hiệu quả. Tác dụng điều trị nhiễm trùng âm đạo do Trichomonas có thể rửa bằng dung dịch pha loãng mật ong Panax Notoginseng nồng độ 50%.

Vẻ đẹp: Panax Notoginseng có thể thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng cường dinh dưỡng, trị tàn nhang và nếp nhăn. Mật ong có thể loại bỏ vi khuẩn chứa nhiều chất dinh dưỡng, thúc đẩy sự phát triển của tế bào, duy trì độ đàn hồi, mịn màng và độ ẩm cho da. Dùng tam thất bắc cùng với mật ong có tác dụng chữa trị nhất định đối với da mặt khô ráp, nếp nhăn, mụn nhọt, rôm sảy, mụn trứng cá,… Dùng lâu dài cho làn da khỏe mạnh cũng là một công thức tốt để làm đẹp và làm đẹp.

Phương pháp: Sau khi pha loãng Panax Notoginseng , sử dụng nước sôi để nguội bốn lần, thoa lên mặt, xoa bóp trong năm phút. Hoặc lấy tam thất 50 gam mật ong khuấy đều với lòng trắng trứng gà, đậy kín cho vào lọ và dùng dần theo từng đợt (mùa hè để tủ lạnh).

1. Hạ huyết áp, thông mạch máu, bảo vệ tim và não

Panax Notoginseng rất mạnh trong việc thúc đẩy lưu thông máu, làm cho nó trở thành một tính năng độc đáo trong việc phòng ngừa và điều trị các bệnh tim mạch, Panax Notoginseng có thể làm giảm đáng kể huyết áp động mạch và sức cản mạch ngoại vi, tăng lưu lượng tim và nhịp tim, và giảm tiêu thụ oxy của cơ tim. Giúp quá trình lưu thông máu diễn ra trơn tru hơn, từ đó ngăn ngừa các bệnh về tim mạch và mạch máu não.

Củ tam thất già mọc nhiều ú nu

2. Loại bỏ huyết ứ
Bột Panax Notoginseng được sử dụng rộng rãi trong việc phòng ngừa và điều trị các bệnh tim mạch và mạch máu não. Bột Panax Notoginseng , quercetin và quercetin là các thành phần cầm máu, trong khi saponin và flavonoid của nó là những chất thúc đẩy tuần hoàn máu và loại bỏ huyết ứ.

3. Ngăn ngừa và điều trị mảng bám mạch máu
Các saponin trong Panax Notoginseng có thể ức chế đáng kể chất béo trong huyết thanh nồng độ thấp tế bào cơ trơn mạch máu trong ống nghiệm, và ngăn ngừa sự xuất hiện của xơ vữa động mạch và sự phát triển của mảng bám gần động mạch chủ.

4. Hạ huyết áp
Các chất hữu hiệu trong Panax Notoginseng là saponin PNS và Rg1 có chức năng hạ huyết áp rõ rệt. Cơ chế hạ huyết áp tương tự như một số loại thuốc hạ huyết áp khác.
Mật ong có thể cải thiện thành phần của máu, vì vậy tác dụng của viên uống tam thất mật ong có thể thông qua hệ tuần hoàn máu, ngăn ngừa các bệnh tim mạch và cũng rất hữu ích.

5. Bảo vệ dây thần kinh não
Panax Notoginseng có tác dụng bảo vệ và điều trị tốt đối với các chức năng của hệ thần kinh nâng cao, bao gồm trí nhớ, khả năng học ngôn ngữ. Panax Notoginseng có tác dụng bảo vệ rõ ràng đối với tổn thương tế bào thần kinh, và kết quả của các thí nghiệm cho thấy tác dụng làm dịu và bổ dưỡng.

6. Can thiệp cải thiện chứng sa sút trí tuệ
Đã xuất bản các bài báo liên quan trên các tạp chí y tế có thẩm quyền trong nước như “Tạp chí của Đại học Y học Trung Quốc Bắc Kinh” và “Y học lâm sàng của Y học cổ truyền Trung Quốc”. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng saponin Panax Notoginseng là thành phần hiệu quả của Panax Notoginseng và có tác dụng tốt trong việc can thiệp và cải thiện bệnh Alzheimer: saponin Panax Notoginseng có thể làm tăng đáng kể hàm lượng acetylcholine trong hà thủ ô và có thể ngăn ngừa và điều trị bệnh Alzheimer một cách hiệu quả.

7. Làm trắng
Thúc đẩy tuần hoàn máu, có thể loại bỏ cặn bẩn trong máu, kem làm trắng da, panax Notoginseng có tác dụng, có thể giúp da loại bỏ dầu thừa và như vậy.
Mật ong có thể điều hòa nội tiết thần kinh, ức chế sự bài tiết quá mức của tuyến bã nhờn, giảm béo, cải thiện chuyển hóa axit béo và cải thiện tuần hoàn máu ở người bệnh.

8. Làm đẹp tàn nhang
Bột Panax Notoginseng thúc đẩy tuần hoàn máu và loại bỏ huyết ứ cải thiện vi tuần hoàn để đạt được hiệu quả xóa tan vết nám. Nhưng sử dụng phải kiên trì mới có kết quả rõ ràng.

9. Cầm máu và điều trị ho ra máu
Bột tam thất và mật ong pha nước uống trực tiếp cùng lúc có thể dùng chữa ho ra máu do giãn phế quản, lao phổi và áp xe phổi, đồng thời có tác dụng giảm ho, long đờm, cầm máu và giảm đau.

10. Cải thiện tình trạng khó chịu ở cổ họng
Panax Notoginseng và mật ong có tác dụng chữa viêm họng tức thì. Ngậm panax Notoginseng và mật ong có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng khó chịu ở cổ họng, khô, ngứa, sưng tấy, tiết nhiều và nóng rát.

Cách sử dụng Panax Notoginseng với mật ong

11. Mặt nạ
Lấy lượng mật ong và sữa vừa đủ cho vào bát, thêm 2 thìa (khoảng 6 gam) bột tam thất vào trộn đều, thoa đều lên mặt, 20 – 30 phút sau rửa sạch.

12. Bột Notoginseng mật ong
Sau khi tán thành bột, lấy 3 gam và một thìa mật ong mỗi lần uống, và uống với nước ấm. Ngày 2 lần.

Nói chuyện về tam thất – Phần 1

Ở Việt Nam, nghiên cứu về tam thất, mình tự nhận là số 2. Có điều, chưa thấy ông nào là số 1 cả.
Các thầy thuốc thì cũng chỉ đọc về nó dăm dòng vài chữ từ sách thuốc, rồi cứ theo bài mà bốc. Cả đời khéo chưa thấy nó mọc ở đâu.
Các cụ thì quý nó, coi là Kim bất hoán – vàng không đổi.
Xưa nhà nào giàu có lắm mới có tam thất dùng.
Nhưng giờ dân tình giàu có, đồ quý cũng nhiều, nên nó cũng ít được coi trọng.
Món quý nhưng chúng ta ít biết và ít dùng, là điều đáng tiếc.
Ông nào sang Trung Quốc, để ý một chút, thì sẽ thấy người TQ coi trọng nó như thế nào. Hầu như cửa hàng dược liệu nào cũng có tam thất.
Tam thất xuất xứ từ Vân Nam. Vân Nam lại giáp Việt Nam. Vì thế mà rừng Việt Nam vốn từng có đầy tam thất. Khí hậu và địa chất miền núi phía Bắc tương đồng với Vân Nam thì hiển nhiên có tam thất.
Nhưng chúng ta thì chả biết gì về nó. Gần đây mới nhổ ngâm rượu.
Người TQ đã khai thác từ 1 vạn năm trước, và nhân giống nó từ 500 năm trước.
Thủ phủ tam thất tốt nhất là châu Vân Sơn, giáp Hà Giang và Lào Cai. Cho nên Hà Giang và Lào Cai trồng được là vì vậy.
Có điều chả nhà khoa học hay cán bộ nào trồng được nó. Chủ yếu người Mông giáp biên đi làm thuê cho các trang trại bên Tàu, rồi học đc kinh nghiệm, về tự trồng trên núi.
Vân Nam có nhiều chợ tam thất, nhưng lớn nhất ở châu Vân Sơn – to bằng miền Bắc Việt Nam, sản xuất tam thất cho hơn 1 tỷ dân TQ, Hàn Quốc, Nhật, Việt Nam và xuất rải rác đi khắp thế giới.
Như nói ở trên, Tam Thất là sản vật quý, nên ở đâu trên đất nước rộng lớn này cũng bày bán.
Người TQ muốn có tam thất loại xịn, tươi ngon, có khi còn khó hơn người Việt, vì Vân Nam cách Bắc Kinh vài ngàn cây số, nhưng cách Hà Giang, Lào Cai vài con dao quăng.
Cũng như người Việt Nam, người TQ phải giàu có mới dùng dc loại xịn, còn nghèo thì xài loại đểu.
Nó được phân loại nhiều cấp. Không chỉ loại tam thất, giống tam thất, vùng trồng, tuổi tam thất, kỹ thuật chế biến, độ nguyên vẹn của củ mà còn dược chất còn lại trong củ…
Loại ViP vào nơi sang trọng, cực đắt đỏ, loại thải đi lên vùng núi, vùng xa, về Việt Nam… những thị trường nghèo, ưa đồ rẻ.
Câu chuyện phân loại, lấy mất chất tôi sẽ viết sau.
Tam thất thực sự là tinh hoa dược liệu, thứ sản vật quý.
Người TQ ko chỉ dùng nó lâu đời, mà trong xã hội hiện đại này họ vẫn dùng tam thất một cách đều đặn, thô mộc theo lối cổ truyền từ vạn năm nay.
Từ già đến trẻ, từ nam đến nữ, nhưng nhất là phụ nữ 40 tuổi trở lên, chẳng ai là ko dùng thứ này, vì nó thực sự là thần dược cho sức khỏe và sắc đẹp, nó tái tạo sức khỏe và sắc đẹp từ gốc. Nó là thứ bổ máu, bổ khí tuyệt vời.
Nền Trung Y là tinh hoa của thế giới, và người Tàu họ dùng bao đời nay hàng ngày, thì hiển nhiên đã được công nhận bằng chiều dài lịch sử.
Tam thất cũng là thứ dược liệu duy nhất mà bác sĩ tây y tin tưởng và khuyên bệnh nhân K nên dùng để bồi bổ và hỗ trợ.
Bản thân tôi thì nghĩ ra đủ cách để cả nhà chén nó. Ko chỉ pha bột uống, làm trà, ngâm mật, mà còn đóng cả viên nuốt cho tiện.
Chúng ta dùng tam thất hay sâm đừng mong nuốt vào thấy tác dụng ngay, mà nó là quá trình dài, như người Tàu dùng nó cả đời vậy.

Hành trình qua thủ phủ Tam thất – Phần 2: Vì sao hạn chế dùng hoa, lá tam thất?

Đến Hà Giang, làm thủ tục độ một tiếng là có giấy thông hành. Cô em buôn dược liệu biết tiếng Trung, lại quen các đầu mối bên Trung Quốc nhiều, nên vừa đặt chân sang bên kia cửa khẩu đã có chiếc bán tải đón.
A Tưởng là người châu Hồng Hà, trồng sâm và tam thất hàng trăm ha, trồng sa nhân vạn mẫu, trải dài từ Hồng Hà qua Vân Sơn, dọc dải biên giới giáp Việt Nam. Đại gia, nhưng xuất thân nông nghiệp, nên tính tình dân dã.
Tôi được anh Tưởng chỉ dạy cho rất nhiều
      Buôn bán dược liệu đi khắp thế giới, nên chỗ nào A Tưởng cũng quen. Anh dẫn tôi và cô em thăm hết nông trại này đến nông trại khác. Qua cửa khẩu Hà Giang, vào nội địa Trung Quốc thì toàn lên dốc. Đến độ cao 1.200m, là những nhà màng lưới đen hiện ra bạt ngàn, toàn là vườn tam thất. Vân Sơn là một châu, dưới cấp tỉnh, nhưng nó to bằng cả miền Bắc Việt Nam. Châu Vân Sơn giáp Hà Giang, Lào Cai, sát vách Cao Bằng và Lai Châu nên cả 4 tỉnh này đều trồng tam thất được. Những năm 60 của thế kỷ trước, các nhà khoa học Việt Nam đã đem tam thất bắc từ Trung Quốc vào trồng ở 3 tỉnh này. Thậm chí, nó được người Dao đem về tận Tuyên Quang, chỗ núi Sinh Long và Khâu Tinh của Na Hang trồng trên độ cao 1.500m.
      Chục năm trước, tôi đi mua sâm tiết trúc, gặp nhiều loại này, cứ ngỡ là sâm tiết trúc chưa ai từng phát hiện, nên tôi đặt tên là tiết trúc đá – vì nó nhỏ như cái đũa, dài ngoẵng, trồng trên núi đá cao ở Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng. Tôi sưu tầm được kha khá, nhưng bán đi nhiều. Có lần còn đấu giá 1 bình được 100 triệu xây 2 phòng học ở Điện Biên. Sau nó lên giá cả trăm triệu, và tôi ngạc nhiên quá, nên đi tìm hiểu. Hóa ra, nó chính là tam thất bắc mà các cụ ta mang về trồng từ những năm 60 thế kỷ trước. Đồng bào Dao, Mông trồng nó trên nương, rồi nó mọc lan ra, thành loại tam thất bắc rừng. Vì vị nó đắng rồi ngọt như sâm Ngọc Linh, nên đám con buôn đem đi lừa khách hàng. Nói ra điều đó để thấy lợi thế của nước ta, có khí hậu, địa chất phù hợp với cây tam thất, là rất đáng quý. Chỉ tiếc là chúng ta chưa coi trọng, hoặc trồng nó lâu thu hoạch hơn ngô, sắn, nên chả chịu trồng. Tóm lại đi mua của Trung Quốc cho nhanh.
      Đi thăm các trang trại tam thất ở Trung Quốc, tôi thực sự khâm phục và kinh ngạc trình độ và quy mô của họ. Từ chân đồi lên đến đỉnh núi đá cao chót vót biến hết thành trang trại trồng tam thất. Cả cánh đồng mênh mông không có người, chẳng có nhà dân. Dân cư được gom hết vào 1 khu, đông đúc như thị trấn, gọi là làng. Nhà nước xây nhà cho nông dân ở, rồi quần tụ ở đó, chứ không có chuyện mỗi ông chiếm một góc cánh đồng. Hết giờ lao động thì về làng hết. Trang trại tam thất chỉ còn chó gác, chẳng có người, nên không có trộm. Vào một vườn tam thất gây giống, các luống gồm 1-2-3 tuổi, tôi thấy lá và hoa tam thất trắng xóa. A Tưởng bảo, khi cây tam thất nhỏ, sẽ phải phun thuốc nhiều, để phòng các loại sâu bệnh, nấm, kích rễ kích lá cho chúng sinh trưởng mạnh. Lá màu trắng xóa có thể là vôi bột. Khi chúng 4-5 tuổi, thì không dùng thuốc gì nữa, mà tỉa thưa ra cho chúng có sức sống. Do đó, dùng tam thất loại già sẽ an tâm, an toàn.
Nụ tam thất được bày bán khắp chợ quanh năm mà không bị hư hỏng gì
      Tuy nhiên, từ câu chuyện này, mà chúng ta cần cẩn trọng khi dùng lá và hoa tam thất. Đặc biệt, người Việt dùng hoa tam thất nhiều làm trà. Tam thất 3-4 tuổi sẽ bảo tồn hoa để thu hạt làm giống, hoa của cây 3 tuổi trở xuống không đạt, nên được thu hái, bán khắp thế giới. Trong khi đó, hoa của chúng sẽ nhiễm thuốc, vôi bột, hoặc hóa chất gì đó tôi chả rõ. Nếu dùng củ non, thì vẫn an toàn hơn, bởi dù sao củ cũng ở dưới lòng đất. Hoa và lá trực tiếp ngậm thuốc, do đó, cần cẩn trọng khi dùng. Củ tam thất không đắt, mà hàm lượng dược chất cao hơn, do đó, chúng ta nên dùng củ.
Nhìn lại ảnh ngót hơn chục năm rồi mà tôi vẫn vậy các bác ạ. Chắc ăn sâm nhiều nên trẻ lâu. kk

Thủ phủ tam thất – Phần 3: Tam thất… cụt đầu

   Phải công nhận chính phủ Trung Quốc đầu tư cho nông nghiệp cực kỳ bài bản, đầu cuối và vì người nông dân một cách triệt để. Chỉ bàn riêng về một thứ dược liệu, như tam thất thôi, cũng không tin nổi. Họ quy hoạch vùng trồng là toàn bộ vùng châu Vân Sơn to bằng cả miền Bắc Việt Nam, và khu vực này cứ như “đặc khu tam thất”.
   Nông dân được nhà nước xây nhà dựng cửa như những thị trấn, ở quần cư với nhau, rồi cùng canh tác trên những dải núi, cánh đồng khổng lồ ở độ cao 1.500m trở lên. Các doanh nghiệp khởi nghiệp ngành thảo dược, tam thất được vay vốn thoải mái, thậm chí chỉ cần có đề án là Nhà nước cấp tiền cho khởi nghiệp. Các viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu, máy móc thì nhiều vô số kể. Ở châu Vân Sơn có Viện nghiên cứu tam thất khổng lồ, to như một trường đại học cỡ lớn ở Việt Nam, tập trung vô số giáo sư tiến sĩ, cả đời chỉ nghiên cứu củ tam thất. Thậm chí, Đại học kỹ thuật Kunming còn có cả một Viện nghiên cứu tam thất, với nhiều giáo sư tiến sĩ cả đời ăn ngủ với nông dân nghiên cứu loài dược liệu này. Đến Viện nghiên cứu Tam thất, tôi thực sự choáng ngợp, với lượng máy móc hiện đại, đủ các lại phòng lab hiện đại nhất thế giới, để nghiên cứu các phương pháp chế biến, chiết xuất, tìm ra các hoạt chất mới trong củ tam thất. Bản thân không có chuyên môn thì như vịt nghe sấm, nên không hào hứng lắm. Tôi thích đi thực tế hơn.
Một góc nhỏ trong viện nghiên cứu
      A Tưởng dẫn đến chợ trung tâm đổ buôn tam thất. Ôi cha mẹ thiên địa đất giời ơi – chỉ một loại dược liệu là củ tam thất mà cái chợ nó rộng chắc bằng cả khu đô thị Vinhomes Ocenpark của Việt Nam. Phải đi cả tuần mới hết được chợ. Những ngôi làng như những khu đô thị nhà liền kề, tít hút, nhà nào cũng trưng bày tam thất, cũng có kho lớn kho bé, cũng có hệ thống chế biến, phân loại. Cứ đi một đoạn lại có một khu trung tâm lớn, mà tam thất đổ đống như đống cát sỏi. Ban đêm họ đậy bạt, không cần trông nom, ban ngày thì khách tứ xứ đến trao đổi, mua bán. Đầu chợ từng đoàn xe tải, xe container xếp hàng bốc tam thất chở đi khắp nơi.
      Mỗi cửa hàng, công ty, phòng trưng bày đều giới thiệu nhiều loại tam thất và giá cả thì vô thiên lủng. Loại rẻ nhất độ 800 tệ, tức khoảng 2,6 triệu đồng mỗi kg, loại trung bình, phổ biến nhất cỡ 1.200 đến 2000 tệ, tức khoảng 4 đến 7 triệu đồng. Loại khá cao cấp đến 3000 tệ, tức hơn 10 triệu. Thậm chí có loại siêu VIP đến hơn 7000 tệ, tức 25 triệu Việt Nam đồng. Tôi tìm mỏi mắt ở chợ đổ buôn, thủ phủ tam thất, nhưng không thấy có chỗ nào bán tam thất khô mà giá 1 – 2 triệu như ở Việt Nam, thậm chí là 700k/kg như ở chợ dược liệu Ninh Hiệp.
Tam thất loại siêu VIP 7560 tệ/kg ~ 26tr VNĐ/kg
      Tam thất có vô số loại. Có loại mọc nhiều hạt ngọc, có loại nhỏ như cái đũa, có loại nhìn như củ nhân sâm, có loại dáng sư tử, loại như quả na rừng…
Mỗi loại có giá trị khác nhau và xuất xứ vùng trồng, đặc biệt là tuổi cũng có giá trị khác nhau. Loại vón cục như quả na rừng đắt nhất, rồi đến sư tử… các loại khác thì vô thiên lủng.
      A Tưởng chỉ tôi xem chi tiết từng loại, rồi hỏi tôi: “Đố bạn biết đặc điểm chung của loại rẻ tiền là gì?”. Tôi cũng đưa ra một vài quan điểm, và A Tưởng gật đầu công nhận đúng. Tuy nhiên, cái mấu chốt nhất thì tôi lại không biết, đó là chúng đều bị mất đầu. Quả là một câu chuyện kỳ cục và khó hiểu. Nghiên cứu về sâm nhiều năm tôi thừa biết rằng giá trị của củ sâm ở phần thân của nó. Thân càng mọc dài, củ sâm càng có giá trị. Tam thất với sâm cũng y hệt nhau thôi. Như vậy mất thân tức là mất giá trị.
      A Tưởng gọi tôi lên xe, rời chợ buôn tam thất Văn Sơn, rời thành phố Văn Sơn, đi xuyên qua mấy cánh đồng, đi dưới hàng ngô đồng xác xơ mùa rụng lá, thì đến một ngôi làng chế biến tam thất. Toàn bộ “cánh đồng” là những mảnh sân bê tông trải dài ngút ngát, mỗi cái to như sân vận động, có lưới che cắt nắng. Mỗi sân phơi ngút tầm mắt tam thất, vài chị em đi nhặt, đảo cho khô đều. Cách phơi dưới lưới này gọi là phơi âm can, dùng cho nhiều loại dược liệu có tinh dầu. Gọi là âm can cho ra vẻ Tàu, chứ dịch ra là phơi trong bóng râm. Ánh nắng có tia tử ngoại làm gãy một số liên kết trong dược liệu có tinh dầu. Do vậy, nên phơi ở bóng râm hoặc cho máy sấy. Anh chị em buôn dược liệu ở Việt Nam cứ đem tam thất ra nắng chói chang phơi là giảm đi bao nhiêu giá trị.
Đoạn này tác giả đang tác nghiệp
      Đúng như lời A Tưởng, tam thất ở tất cả các sân phơi đều bị vặt đầu. Cứ 5 luống phơi củ thì có 1 luống phơi phần thân của tam thất. Tôi hỏi chị nông dân, thì chị bảo, củ tam thất sẽ được phơi, chế biến, đưa ra chợ đầu mối, hoặc các công ty đến lấy. Còn phần thân được giao cho những doanh nghiệp lớn ở Bạc Châu, Phúc Kiến, Quảng Đông. Chị cũng không biết họ lấy phần thân làm gì, nhưng bao nhiêu cũng hết, mà giá gấp 10 lần phần củ. Phải 5kg củ mới lọc được 1kg thân, trong khi phơi đi thì phần thân héo quắt, chỉ còn tí tẹo, cỡ 1/10 so với củ.
Phần thân của tam thất được tách riêng ra phơi
      Ngày xưa thì chẳng ai vặt thân với củ ra như vậy, và đều phơi sấy hết, nhưng chục năm trở lại đây, thì thân củ tách riêng. Chỉ những loại tam thất siêu cao cấp, được nuôi trồng bán tự nhiên trên núi cao, tuổi 7-9 năm trở lên, thì họ không vặt đầu. Loại đó nông dân sản xuất theo đơn đặt hàng cho những doanh nghiệp cao cấp.
      Sau này, tôi đi khắp các thủ phủ dược liệu ở Trung Quốc, tôi đều để ý, thì quả thực tam thất rẻ tiền đều không còn phần thân. Chỉ những cửa hàng cao cấp, sang trọng, củ tam thất mới còn nguyên. Hiển nhiên là tam thất khô ở Việt Nam toàn loại cụt đầu.

Bí ẩn chợ tam thất – Công nghệ sấy không hao – Phần 4

Nhìn những củ tam thất ở chợ Tam thất lớn nhất thế giới ở thành phố Văn Sơn (Châu Vân Sơn, Vân Nam, Trung Quốc) căng mọng, tôi rất thắc mắc, bởi tôi sấy tam thất thấy củ nó cứ quắt vào chứ không được như ở đây.
Củ tam thất ở Trung Quốc sau khi sấy căng mọng
A Tưởng dẫn tôi đến vùng ngoại ô nơi nông dân và tư thương phơi tam thất dưới ánh nắng nhẹ xuyên qua lưới mỏng, kiểu phơi âm can và chỉ cho tôi cách chế biến của họ. Sau khi củ tam thất được vặt rễ, thì nó cũng bị “thuổng” mất phần thân, chúng được buộc dây chun cho tròn xoe lại rồi đem phơi âm can. Củ tam thất dính nguyên đất,không rửa, mà phơi luôn. Ở Văn Sơn mùa Thu và Đông khô ráo, ít mưa, khí hậu khô, nên phơi tam thất thuận tiện. Sau khi phơi trong bóng râm 2-3 ngày thì củ tam thất se phần vỏ lại. Bên trong thịt củ tam thất vẫn mềm nguyên. Lúc này, sẽ có 2 cách để chế biến tiếp.
Cách 1: sẽ tiếp tục phơi cả chục ngày cho ra loại cao cấp, đắt tiền.
  đưa vào các dây chuyền xúc rửa nhanh.
A Tưởng dẫn tôi đến 1 nhà xưởng to ở gần chợ tam thất Văn Sơn. Anh chỉ tôi xem cả chục tấn củ tam thất ngâm trong những bồn nước khổng lồ. Theo A Tưởng, thì nước được pha hóa chất bảo quản, để chống thối, chống mốc. Còn có hóa chất khiến nước trong củ tam thất kết tinh thể rắn, hoặc tạo màng lớp vỏ gây ra yếm khí, khiến vi khuẩn không xâm nhập vào bên trong củ tam thất được. Ngâm củ tam thất khô lớp vỏ trong hóa chất vài tiếng, thì chúng đc đưa vào máy xúc rửa. Mỗi mẻ rửa cả tạ. Rồi củ tam thất chạy từ nước lên dây chuyền phân loại. Rửa xong, chúng được cho vào máy sấy.
Công nghệ sấy thổi khô lớp vỏ bị nhiễm nước, khiến lượng nước còn lại trong củ kết tinh thể rắn. Đấy là lý do củ tam thất sau khi sấy vẫn căng mọng, nặng trịch, ít hao. Chỉ cần 2 kg tươi là sấy dc 1kg khô. Trong khi, tôi sấy theo phương pháp cổ truyền phải 4-5kg tươi mới dc 1kg khô. Bằng công nghệ sấy và tẩm hóa chất (không rõ có hại gì không) mà củ tam thất dù còn 50% nước vẫn ko mốc, thối, hỏng, dù vứt dưới đất cả tháng, hay nhúng nước vào. Còn tam thất tôi sấy để nhiễm ẩm là mốc ngay. Tôi đã thử mua 1kg tam thất loại này về Việt Nam và đưa vào máy sấy tiếp, cho độ ẩm về 11%, thì 1kg còn có 5 lạng. Công nghệ sấy không hao sẽ cho ra loại tam thất rẻ tiền, vì hàm lượng dược chất so với trọng lượng củ là rất thấp, đáp ứng nhu cầu người nghèo.
Tam thất tôi chế biến ra màu đen, củ khô quắt queo
Quan điểm của tôi, là công nghệ họ giỏi, chứ cũng không chắc họ dùng hóa chất độc hại, nên chúng ta vẫn cứ dùng, không có gì đáng sợ. Có điều, để yên tâm hơn, thì nên dùng tam thất do tôi chế biến.
Ảnh: Tam thất tôi chế biến ra màu đen, củ khô quắt queo, tam thất do TQ sấy củ căng mọng, nặng trịch.

Trích ly siêu âm lấy chất quý trong tam thất – Phần 5

Những ngày lang thang ở khắp Vân Nam, thậm chí khắp Trung Quốc tìm hiểu về tam thất, tôi thấy một sự việc hết sức lạ lùng. Đó là tam thất có khoảng giá rất kỳ lạ. Trong những cửa hàng dược liệu sang trọng, tam thất là món hàng xa xỉ, cực kỳ đắt đỏ. Tôi chụp nhiều hình ảnh những củ tam thất có giá tới 25 triệu VNĐ/kg. Những loại tốt cũng phải 10-20 triệu VNĐ/kg.
Loại tam thất ~ 26tr/kg trong 1 cửa hàng dược liệu cao cấp
Ở những cửa hàng bán buôn, nhỏ lẻ, giá tam thất cũng không hề rẻ, đều trong khoảng giá từ 3-7 triệu đồng 1kg. Ở những chợ bán dược liệu sỉ, đổ tam thất như đống rác giữa chợ, đêm phủ bạt kệ mưa gió, thì cũng vô số loại, nhưng có những loại giá rất rẻ, khoảng 2 triệu đồng/kg.Nhưng có một điều kỳ cục, là chúng ta có thể mua tam thất khô ở Việt Nam với giá 1-2 triệu đồng/kg. Thạm chí có lần tôi qua chợ Ninh Hiệp hỏi giá, thì có 700 ngàn/kg tam thất khô, số lượng nhiều còn rẻ nữa.
Tam thất tươi ở chợ bán buôn Châu Vân Sơn rẻ nhất cũng cỡ 300-400 VNĐ/kg. Nếu sấy phơi theo tiêu chuẩn, thì 4 đến 4,5 kg tươi mới được 1kg khô. Vậy giá loại rẻ cũng phải 3 triệu kể cả khấu hao, công chế biến.
Dược liệu từ Trung Quốc về Việt Nam giá phải lên gấp đôi, gấp 3, thậm chí gấp 10 lần. Nhưng sao tam thất ở Việt Nam lại rẻ hơn nhiều ở thủ phủ tam thất Trung Quốc?
A Tưởng kể với tôi rằng, ngày xưa tam thất bắc là món xa xỉ, rất đắt. Bây giờ nó cũng vẫn xa xỉ và đắt. Tuy nhiên, loại xịn mới đẳt, còn lại đểu và bị lấy mất chất thì nó rẻ, phục vụ người nghèo. Theo lời A Tưởng, ngoài việc tam thất bị mất đầu, thì nó còn bị lấy mấy một vài hoạt chất quan trọng. Mấy năm nay, người Nhật, người Hàn phát hiện ra một chất quý trong tam thất có tác dụng cực mạnh ức chế khối u, điều trị ung thư, nên họ đặt doanh nghiệp Trung Quốc chiết xuất chất quý đó. Vậy nên, có hiện tượng tam thất khô được đưa vào hệ thống máy móc tinh vi để lấy ra loại chất quý đó. Từ 6-7 năm trước, loại tinh chất ấy đã có giá khoảng 10.000 USD mỗi lít và số lượng vẫn không đáp ứng được nhu cầu.
Đây là máy Sắc ký lỏng hiệu năng cao (High-performance liquid chromatography; viết tắt: HPLC), máy này chuyên dụng đo định lượng củ tam thất
Tôi muốn trực tiếp điều tra công nghệ chiết xuất đó, nhưng A Tưởng lắc đầu, bảo không thể đi xem được, vì nó là những nhà máy hiện đại, khép kín, người thường không bao giờ vào được. Những nhà máy đó chủ yếu ở vùng Phúc Kiến, An Huy. Sau khi chiết xuất lấy đi những chất quý, thì củ tam thất khô mất chất được tuồn ra thị trường, bán về chợ buôn dược liệu bình dân, đi các vùng sâu, vùng xa của Trung Quốc. Loại tam thất mất chất này vẫn dùng được, vì còn nhiều loại chất khác hàm lượng thấp.
Rồi như một cơ duyên, trong chuyến lang thang Trung Quốc suốt 1 tháng, tôi theo chân tiến sĩ Nguyễn Thế Lương, giảng viên đại học nông nghiệp Nam Kinh, đến thăm nhiều nhà máy dược liệu quý, tôi đã phát hiện ra công nghệ chiết xuất lấy chất theo chỉ định trong dược liệu, trong đó có tam thất.
Tỉnh An Huy, đặc biệt thành phố Bạc Châu là thủ phủ của các nhà máy chiết xuất dược liệu hiện đại và quy mô nhất thế giới. Ở đây có cả khu công nghiệp, nơi cả trăm tập đoàn dược liệu hoạt động suốt ngày đêm. Mỗi công ty, rộng cả trăm héc-ta, đi thăm quan cả ngày không hết. Những phòng kiểm nghiệm của một cty có lượng máy móc bằng cả các viện nghiên cứu của VN cộng lại.
Trái tim của các công ty này, là các hệ thống nhà xưởng chiết xuất dược liệu hiện đại nhất thế giới. Những loại dược liệu tốt nhất ở khắp cả nước được đưa về đây, bất kể khô hay tươi, được đưa vào phòng kiểm nghiệm để kiểm tra tiêu chuẩn chất lượng (hàm lượng dược liệu, hoạt chất, dư lượng hóa chất, gen…). Khi dược liệu đủ tiêu chuẩn, thì đi vào xưởng chiết xuất. Những loại không đủ tiêu chuẩn chất lượng thì bị thải loại.
Kho tam thất 
Các xưởng chiết xuất dùng công nghệ gọi là trích ly siêu âm hiện đại bậc nhất thế giới. Dung môi (thánh cũng không biết là chất gì) được trộn với dược liệu, rồi sóng siêu âm được sử dụng. Đại để, sóng siêu âm tạo ra sự dao động của các phần tử trong không gian, tác động với dung môi đẩy chất cần chiết ra khỏi dược liệu, tan vào trong dung môi. Với mỗi loại dung môi, máy móc sẽ lấy ra một vài loại hoạt chất, hoặc toàn bộ dược chất từ dược liệu. Tiếp theo, dung môi cùng dược chất sẽ được thu suất toàn bộ.
Các loại dược chất sẽ được đóng thùng riêng. Loại cao cấp, đạt tiêu chuẩn xuất đi các nước châu Âu, Mỹ, Nhật, Hàn. Loại bình thường cung cấp trong nước.
Công nghệ trích ly siêu âm cực kỳ hiện đại của Tàu không cần gia nhiệt. Vì thế, dược liệu đưa vào hệ thống, lấy ra một vài loại chất, hoặc lấy đi toàn bộ dược chất, thì đầu ra (thải bã) vẫn nguyên vẹn màu sắc, hình thái. Củ tam thất khô đưa vào chiết, lấy xong chất, thải ra sấy khô củ tam thất vẫn y như cũ. Thậm chí, củ tam thất tươi đưa vào máy chiết xuất xong, nó vẫn đẹp như vừa được rửa sạch.
Hầu hết các công ty lớn, họ sẽ phá hủy rác thải, nhưng nhiều công ty bán bã ra ngoài, để làm dược liệu giả. Củ tam thất bị lấy chất thì rất khó phát hiện. Bởi họ chỉ lấy đi một tỷ lệ nhất định, nên định tính vẫn không phát hiện được. Hoặc, họ lấy đi những dược chất mà chúng ta vẫn chưa biết là chất gì, thì thánh cũng chịu. Thậm chí, họ lấy đi toàn bộ saponin quan trọng, rồi cấy lại saponin sinh khối, thì định lượng vẫn chuẩn, chứ đừng nói định tính.
Theo ông Lý, Tập đoàn Bạch Dược Vân Nam, khoảng chục năm nay, nhiều công ty công nghệ cao đã lấy dược chất quý trong củ tam thất. Bất kể củ khô hay tươi, họ đều sử dụng công nghệ cao trích ly siêu âm để lấy dược chất đó ra và giữ nguyên màu sắc, hình thái, mùi vị…
Các tiểu thương chất đống quanh năm suốt tháng bán ở chợ mà không bị hư hỏng gì
(Ảnh: Phòng kiểm nghiệm toàn máy móc hiện đại, nguyên liệu đưa vào trích ly siêu âm chất như núi, và thành phẩm đóng gói xuất châu Âu, tam thất xịn giá 7,6 ngàn tệ, tương đương 25 triệu đồng, tam thất rẻ chất đống ở chợ như đống cát sỏi).

2 những suy nghĩ trên “Tổng hợp tất tần tật thông tin về tam thất bắc – Dương Sâm”

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *