Dạo này tôi nhận được khá nhiều tin nhắn, nhiều cuộc gọi của anh em từ khắp mọi miền đất nước. Người thì khoe uống trà thấy người khỏe khoắn, ăn ngon ngủ tốt, da dẻ hồng hào. Người thì lại hỏi han, thắc mắc đủ thứ chuyện. 

Trong rất nhiều câu hỏi anh em gửi về, có một câu mà tôi thấy được hỏi đi hỏi lại nhiều nhất, một câu hỏi rất hay, rất trúng vào cái “tim đen” trong triết lý làm trà của tôi. Câu hỏi đó là: “Anh Dương ơi, em thấy trên thị trường người ta bán đầy Giảo Cổ Lam 5 lá, uống cũng dễ, giá cũng rẻ. Sao anh lại cứ phải cất công đi tìm cái loại Giảo Cổ Lam 7 lá trên núi cao vừa hiếm, vừa đắng, vừa đắt để cho vào trà làm gì cho nó cực thân vậy anh?”

Mỗi lần nhận được câu hỏi này, tôi lại thấy mừng. Mừng vì anh em không chỉ uống trà cho vui, mà còn thực sự quan tâm đến những gì mình nạp vào người. Mừng vì anh em đủ tinh ý để nhận ra sự khác biệt, và đủ tin tưởng để hỏi thẳng tôi một câu như vậy. Hôm nay, tôi quyết định sẽ dành trọn một bài viết dài hơi một chút, để trả lời cho anh em câu hỏi này một cách cặn kẽ, rõ ràng nhất.

Chương 1: Cơn Sốt Giảo Cổ Lam và Sự Thật Đằng Sau Những Chiếc Lá

Phải công nhận một điều, Giảo Cổ Lam giờ nó nổi tiếng quá rồi. Đi đâu cũng nghe, từ tivi, báo đài cho đến mấy cái chợ online. Nó được khoác cho đủ thứ mỹ danh nghe rất oách, nào là “Ngũ Diệp Sâm” vì quý như nhân sâm , nào là “Cỏ Trường Sinh” vì người Nhật uống mà sống trăm tuổi. Sự nổi tiếng này, phần lớn là nhờ công của Giáo sư Phạm Thanh Kỳ, nguyên hiệu trưởng Đại học Dược Hà Nội. Chính thầy Kỳ là người đã dành rất nhiều tâm huyết nghiên cứu, làm sáng tỏ những tác dụng tuyệt vời của nó, khiến cả nước biết đến và tìm dùng. Sau đó, một công ty dược lớn đã mua lại đề tài và làm ra sản phẩm Giảo Cổ Lam Tuệ Linh, từ đó tạo ra một phong trào sử dụng Giảo Cổ Lam rầm rộ.

Nhưng, cái gì mà nổi tiếng quá, được săn lùng nhiều quá, thì y như rằng sẽ có chuyện. Khi nhu cầu tăng vọt, người ta bắt đầu tìm cách trồng nó trên diện rộng để đáp ứng thị trường. Và cái loại được chọn để trồng đại trà, chính là loại Giảo Cổ Lam 5 lá. Tại sao? Vì nó dễ trồng, dễ chăm sóc, hợp với khí hậu vùng thấp, năng suất lại cao. Từ đó, cái loại Giảo Cổ Lam 5 lá này nó tràn ngập khắp nơi, từ chợ dược liệu cho đến các cửa hàng online.

Tôi không nói Giảo Cổ Lam 5 lá là không tốt. Uống nó cũng có tác dụng thanh nhiệt, giải độc ở một mức độ nào đó. Vị nó thì nhạt, dễ uống, hợp với số đông. Nhưng nếu anh em hỏi tôi, dược tính của nó có thực sự “thần kỳ” như người ta vẫn quảng cáo hay không, thì tôi xin trả lời thẳng thắn là không. Với tôi, nó giống như một phiên bản “thương mại hóa”, một bản sao đã bị làm cho phai nhạt đi rất nhiều so với cái gốc gác hoang dã, mạnh mẽ của nó.

Và đó cũng chính là lý do, ngay từ đầu, tôi đã không chọn con đường dễ dàng là đi mua cái loại 5 lá rẻ bèo, sẵn có ấy về làm trà. Cái sự “gàn dở” của một ông nhà báo trót yêu sự chân thật của núi rừng, không cho phép tôi thỏa hiệp. Tôi phải đi tìm cái “bản gốc”, cái thứ Giảo Cổ Lam thực sự mà mẹ thiên nhiên đã tạo ra, cái thứ mà những người dân tộc, những “người rừng” thực thụ vẫn tin dùng qua bao thế hệ – Giảo cổ lam 7 lá.

Chương 2: Bài Học Từ “Người Rừng” và Vị Đắng Của Núi Rừng Hoàng Liên

Cái duyên đưa tôi đến với loại Giảo Cổ Lam 7 lá, chính là từ những chuyến đi rừng cùng chú Trần Ngọc Lâm. Chú Lâm nói, cây thuốc cũng như con người vậy, sống trong môi trường càng khắc nghiệt, càng phải đấu tranh để sinh tồn, thì nó lại càng mạnh mẽ, càng chứa đựng nhiều tinh chất quý giá.

Chú Lâm chỉ cho tôi thấy, trên những vách núi đá cheo leo của dãy Hoàng Liên Sơn, ở độ cao trên 2000 mét, nơi sương mù bao phủ quanh năm, đất đai thì cằn cỗi, có một loại Giảo Cổ Lam rất đặc biệt. Thân nó nhỏ, lá nó cũng nhỏ hơn, và nó có 7 chiếc lá, thậm chí là 9 chiếc lá xòe ra trên một cuống. Đó mới chính là loại Giảo Cổ Lam “xịn” mà chú vẫn hay dùng trong các bài thuốc của mình.

Tôi tò mò, hái một chiếc lá non, cho vào miệng nhai thử. Một vị đắng ngắt, một vị đắng mà tôi chưa từng nếm qua trong đời, nó lan tỏa khắp khoang miệng, xộc thẳng lên mũi. Đúng là “đắng như mật gấu”, “đắng kinh hồn” như người ta vẫn tả. Tôi vội nhổ ra, nhưng cái vị đắng đó nó vẫn còn lưu lại, rồi sau đó, một hậu vị ngọt thanh bắt đầu lan tỏa, rất lạ, rất sâu.

Thuốc đắng thì mới dã được tật. Cái vị đắng đó chính là dược tính, là hàm lượng saponin cực cao mà cái cây này nó chắt chiu, tích tụ được từ sương gió, từ đất đá của núi rừng. Mấy cái loại 5 lá trồng ở dưới xuôi, lá to như lá mướp, uống vào nhạt thếch thì làm sao mà bì được với nó.

Tôi hiểu ra rằng, giá trị thực sự của một vị thuốc nó không nằm ở cái tên gọi mỹ miều, không nằm ở những lời quảng cáo hoa mỹ, mà nó nằm ở chính cái nội chất bên trong, cái sức sống mãnh liệt mà nó chắt lọc được từ thiên nhiên. Cái vị đắng kinh hồn của Giảo Cổ Lam 7 lá, nó không phải là một nhược điểm, mà ngược lại, nó chính là bằng chứng rõ ràng nhất cho chất lượng, cho sự vượt trội của nó.

Sau này, khi có dịp sang Trung Quốc, đến những vùng núi cao của tỉnh Vân Nam, tôi cũng thấy họ chủ yếu dùng loại Giảo Cổ Lam 7 lá và 9 lá, chứ ít khi dùng loại 5 lá. Người Trung Quốc họ có kinh nghiệm dùng dược liệu cả vạn năm rồi, cái gì tốt, cái gì không tốt, họ rành lắm. Điều đó càng làm tôi thêm tin tưởng vào sự lựa chọn của mình.

Chương 3: Hành Trình Đi Tìm “Vàng Xanh” – Một Cuộc Săn Chứ Không Phải Đi Chợ

Khi đã quyết tâm chỉ dùng loại Giảo Cổ Lam 7 lá “xịn” cho trà Giải Độc, tôi mới thực sự thấm thía cái sự gian nan của nó. Đây không phải là một cuộc đi chợ, không phải là cứ có tiền là mua được. Mà nó là một cuộc “săn”, một hành trình tìm kiếm thực sự.

Như tôi đã nói, cái giống này nó chỉ mọc ở những nơi núi cao, hiểm trở. Một mình tôi thì đi tìm được cho các bác được bao nhiêu đâu. Tôi phải hoàn toàn dựa vào những người anh em dân tộc Mông, Dao ở Sapa, ở Lai Châu. Họ là những người sinh ra và lớn lên cùng núi rừng, là những chuyên gia thực thụ trong việc tìm kiếm và thu hái lâm sản.

Để có được nguồn hàng ổn định và chất lượng, tôi phải mất nhiều thời gian để xây dựng mối quan hệ, tạo dựng niềm tin với bà con. Tôi phải đích thân lên tận bản, ngồi uống rượu ngô, ăn bát thắng cố với họ, để họ hiểu cái tâm của mình. Tôi đặt hàng họ, dặn dò phải lấy đúng loại 7 lá, 9 lá trên núi đá cao, không lấy loại 5 lá ở dưới thấp. 

Và quan trọng nhất, tôi luôn trả cho họ một cái giá công bằng, xứng đáng với mồ hôi, công sức và cả sự nguy hiểm mà họ phải đối mặt. Tôi nghĩ, mình muốn có hàng tốt, hàng thật, thì mình phải trân trọng người làm ra nó. Cái gì cũng có cái giá của nó cả.

Nhiều khi, vào mùa mưa bão, đường đi trơn trượt, hoặc mùa đông giá rét, việc thu hái bị gián đoạn. Có những lúc khan hàng, tôi phải chờ cả tháng trời mới có nguyên liệu để làm trà. Chấp nhận thôi anh em ạ. Thà không có trà để bán, chứ nhất quyết không dùng hàng kém chất lượng để thay thế. Đó là nguyên tắc bất di bất dịch của tôi.

Cái hành trình đi tìm Giảo Cổ Lam 7 lá, nó cho tôi hiểu sâu sắc hơn về giá trị của lao động, về mối quan hệ cộng sinh giữa con người và thiên nhiên. Mỗi một cọng Giảo Cổ Lam khô trong gói trà mà anh em đang dùng, nó không chỉ là một vị thuốc, mà nó còn là mồ hôi, là công sức của những người con của núi rừng.

Chương 4: Sự Lựa Chọn Của Tôi, Niềm Tin Của Anh Em

Đến đây, chắc anh em cũng đã tự có câu trả lời cho câu hỏi ban đầu rồi.

Tôi chọn Giảo Cổ Lam 7 lá thay vì 5 lá, bởi vì:

• Chất lượng và Dược tính vượt trội: Kinh nghiệm của những người đi trước và chính trải nghiệm của bản thân tôi đã khẳng định, loại 7 lá mọc trên núi cao có dược tính mạnh hơn rất nhiều, thể hiện qua chính cái vị đắng đặc trưng của nó. Nó chứa hàm lượng saponin cao, mang lại nhiều lợi ích thực sự cho sức khỏe, từ việc hỗ trợ giảm mỡ máu, ổn định huyết áp, tiểu đường, cho đến việc giải độc gan, chống stress hiệu quả.
• Sự tôn trọng đối với tri thức bản địa: Tôi tin vào kinh nghiệm ngàn đời của đồng bào dân tộc, của những “người rừng”. Họ đã sống, đã trải nghiệm, và đã kiểm chứng hiệu quả của loại thảo dược này qua nhiều thế hệ. Sự lựa chọn của tôi cũng là một cách để thể hiện sự trân trọng đối với kho tàng tri thức quý giá đó.
• Cam kết về sự chân thật: Tôi muốn mang đến cho anh em một sản phẩm “thật” từ trong ra ngoài. Thật từ nguồn gốc xuất xứ, thật trong chất lượng, và thật trong công dụng. Tôi không muốn chạy theo xu hướng thị trường, không muốn dùng những sản phẩm “công nghiệp” giá rẻ để tối đa hóa lợi nhuận. Thà tôi làm ít đi một chút, lời lãi ít đi một chút, nhưng mỗi sản phẩm làm ra, tôi đều có thể tự hào mà nói với anh em rằng: “Đây là thứ tốt nhất mà tôi có thể tìm thấy”.
• Triết lý “Thuốc đắng dã tật”: Tôi tin rằng, nhiều khi những thứ tốt cho sức khỏe nó không hề dễ chịu. Vị đắng của Giảo Cổ Lam 7 lá có thể làm nhiều người mới uống thấy e ngại. Nhưng tôi tin, những anh em thực sự quan tâm đến sức khỏe, sẽ hiểu được giá trị đằng sau cái vị đắng ấy. Và để giúp anh em dễ uống hơn, tôi đã khéo léo phối hợp nó với một chút Cỏ Ngọt, vừa để cân bằng vị, vừa bổ sung thêm công dụng tốt cho tụy.

Sự lựa chọn của tôi, có thể là “gàn dở” trong mắt nhiều người làm kinh doanh. Nhưng tôi tin, đó là một sự lựa chọn đúng đắn. Và sự ủng hộ, tin tưởng của anh em trong suốt thời gian qua, chính là minh chứng rõ ràng nhất cho điều đó.

Uống Trà Bằng Cả Cái Miệng Và Cái Đầu

Thời buổi thông tin nhiễu nhương, hàng hóa thật giả lẫn lộn, anh em mình khi mua bất cứ thứ gì, đặc biệt là những thứ liên quan đến sức khỏe, hãy là những người tiêu dùng thông thái. Hãy tìm hiểu kỹ về nguồn gốc, về chất lượng, hãy dùng chính cái miệng của mình để nếm, dùng chính cái đầu của mình để phán đoán.

Một sản phẩm tốt, nó phải đến từ những nguyên liệu tốt, và từ cái tâm của người làm ra nó. Giống như chén trà của tôi vậy, nó có thể đắng một chút ở đầu môi, nhưng tôi tin, nó sẽ để lại một cái hậu vị ngọt ngào cho sức khỏe và cho cả niềm tin của anh em.