Hôm rồi viết cho anh em 2 bài về trà thảo dược giải độc thì dạo này anh em hỏi thăm nhiều thế chứ lị. Người thì hỏi trà uống sao cho đúng cách, người thì muốn biết thêm về mấy cái vị thuốc trong trà, rồi có người lại tò mò không biết cái thằng cha tôi đây lọ mọ làm cái trà này nó cực khổ, nó vui buồn ra làm sao. Thật tình, mỗi lần nhận được tin nhắn của anh em, dù chỉ là vài dòng hỏi han, tôi cũng thấy ấm lòng lắm. Nó như tiếp thêm lửa cho cái đam mê “gàn dở” của mình.

Hôm trước đã có dịp ngồi kể lể với anh em về chuyện ai dùng trà Giải Độc này thì hợp. Nay vãn vãn đảng sâm rồi, cái xưởng sấy cũng xong rồi, thảnh thơi hơn tự nhiên lại muốn viết thêm, muốn kể sâu hơn cho anh em nghe về cái “ruột gan” của gói trà. Không phải là công thức bí truyền gì đâu, tôi vẫn công khai đó thôi. Nhưng cái tôi muốn kể, là cái hành trình của từng vị thuốc, từ lúc nó còn là cây cỏ vô danh trên núi cao, cho đến khi thành hình trong chén trà thơm của anh em. Nó là cả một câu chuyện dài, có mồ hôi, có cả những tiếng thở dài, nhưng cũng đầy ắp niềm vui và những điều tử tế mà tôi muốn níu giữ.

Nhiều người bảo tôi, thời buổi này kinh doanh ai lại làm kiểu “thật thà như đếm”, có gì cũng phơi hết cả ra. Lại còn đi vào rừng sâu núi thẳm tìm cây tìm lá làm gì cho nó khổ, cứ ra chợ Ninh Hiệp hay mấy vựa dược liệu lớn mà mua cho nó nhanh, cho nó rẻ, tha hồ mà lãi. Ừ thì, nói thế cũng không sai. Nếu chỉ chăm chăm vào đồng tiền, thì cách đó nó “khôn” hơn nhiều. Nhưng tôi lại nghĩ khác. Cái thứ mình uống vào người, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sao mà làm ẩu được. Huống hồ, tôi làm trà này, ban đầu cũng là vì mình, vì người thân, rồi mới đến chia sẻ cho anh em. Nên cái tâm nó phải đặt lên hàng đầu.

Giảo Cổ Lam Sapa – Hành Trình Đi Tìm “Cỏ Trường Sinh” Nơi Non Cao Đại Ngàn

Nói đến trà Giải Độc, không thể không nhắc đến Giảo Cổ Lam Sapa. Anh em nghe tên này chắc cũng quen tai rồi đúng không? Nào là “Ngũ Diệp Sâm” vì nó bổ như sâm, nào là “Cỏ Trường Sinh” vì có những vùng người Nhật uống nó mà sống thọ cả trăm tuổi. Nghe thì huyền diệu lắm. Hồi mới tìm hiểu về nó, thú thật là tôi cũng bán tín bán nghi. Thời buổi này người ta “thần thánh hóa” cây cỏ nhiều quá, vẽ vời đủ thứ công dụng để bán hàng. Mình làm báo, mình cũng va chạm nhiều, nên cũng cảnh giác.

Nhưng rồi, càng đi sâu tìm hiểu, càng tiếp xúc với những người thực sự dùng nó, đặc biệt là qua lời kể và những bài thuốc của ông “người rừng” Trần Ngọc Lâm, tôi mới dần bị thuyết phục. Ông Lâm bảo, Giảo Cổ Lam nó tốt thật, nhưng phải là loại mọc tự nhiên trên núi cao, khí hậu khắc nghiệt, thì dược tính nó mới mạnh. Chứ mấy loại trồng ở đồng bằng, lá to bè, vị nhạt thếch, thì uống vào cũng chỉ như uống nước lá vằng vằng thôi.

Thế là tôi quyết tâm phải tìm cho được cái loại Giảo Cổ Lam “xịn” đó. Mà phải là loại 7 lá, thậm chí 9 lá, mọc trên độ cao từ 2000 mét trở lên của dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ. Anh em nào từng leo Fansipan chắc cũng hình dung được cái sự cheo leo, hiểm trở của vùng núi này. Cái giống Giảo Cổ Lam quý nó lại hay mọc ở những vách đá dựng đứng, những khe suối ẩm ướt, những nơi mà con người ít đặt chân tới.

Nhớ có lần, tôi cùng mấy anh em người Mông ở Sapa vào rừng tìm Giảo Cổ Lam. Mấy ngày ròng rã cuốc bộ, luồn rừng, vượt suối. Có những đoạn đường phải bám vào rễ cây mà leo, có những chỗ trơn trượt chỉ sơ sẩy một chút là lăn xuống vực. Vậy mà mấy anh em người Mông họ đi thoăn thoắt như sóc. Con mắt họ tinh tường lắm, nhìn qua là biết đâu là Giảo Cổ Lam 7 lá, đâu là loại thường. Họ bảo, cái loại 7 lá này nó hiếm, vị nó thì “đắng như mật gấu”, nhưng chính cái vị đắng ấy nó mới là thuốc.

Hái được một nắm Giảo Cổ Lam 7 lá, rửa sạch bên dòng suối trong vắt, tôi nhấm thử một lá. Đúng là đắng xé lưỡi anh em ạ! Nhưng sau cái vị đắng ấy, nó lại có một cái hậu vị ngọt thanh rất đặc biệt, nó cứ lưu mãi trong cổ họng. Ông Lâm bảo, đó chính là cái tinh túy của đất trời, của núi rừng Hoàng Liên nó tích tụ lại. Cái vị đắng ấy nó chứa hàng trăm loại saponin, những hoạt chất quý giá giúp hạ mỡ máu, ổn định đường huyết, tốt cho tim mạch, giảm căng thẳng, và đặc biệt là giải độc gan rất hiệu quả.

Sau này, tôi cũng có đọc thêm các nghiên cứu khoa học. Đúng là nhiều nhà khoa học, trong đó có cố GS. Phạm Thanh Kỳ, nguyên hiệu trưởng trường Đại học Dược Hà Nội, đã dành cả đời để nghiên cứu về cây Giảo Cổ Lam này và khẳng định những tác dụng tuyệt vời của nó. Chính những công trình của thầy Kỳ đã làm cho cây Giảo Cổ Lam trở nên nổi tiếng, được nhiều người biết đến và sử dụng. Nhưng với tôi, bên cạnh những bằng chứng khoa học, thì cái kinh nghiệm thực tế của những người dân tộc, của những “người rừng” như ông Lâm, nó còn có một giá trị đặc biệt. Bởi vì đó là kiến thức được đúc kết qua hàng trăm, hàng ngàn năm sống hòa mình với thiên nhiên.

Để có được Giảo Cổ Lam Sapa chất lượng cho trà Giải Độc, tôi phải xây dựng mối quan hệ tin cậy với bà con dân tộc ở những vùng núi cao. Mình phải đặt hàng họ trước, dặn dò kỹ lưỡng về chất lượng, về cách thu hái bền vững để không làm cạn kiệt nguồn dược liệu. Và quan trọng nhất, là phải trả cho họ một cái giá xứng đáng với công sức họ bỏ ra. Chứ không thể như một số thương lái dưới xuôi, lên ép giá bà con, mua rẻ về bán đắt, làm giàu trên mồ hôi nước mắt của người khác. Tôi quan niệm, mình có lợi thì cũng phải để cho người giúp mình có lợi. Có như vậy thì sự hợp tác nó mới bền vững được.

Dây Gan – Vị thuốc lặng thầm của rừng già và những câu chuyện nhuốm màu huyền thoại

Một vị thuốc nữa mà tôi rất tâm đắc trong trà Giải Độc, đó là Dây Gan. Nghe tên thì mộc mạc vậy thôi, nhưng với đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc, đặc biệt là người Dao, thì đây là một vị thuốc giải độc gan cực kỳ quý giá. Người ta còn gọi nó là “huyết đằng” vì khi chặt ngang thân dây, sẽ thấy một dòng nhựa đỏ au chảy ra, trông như máu vậy.

Tôi biết đến Dây Gan cũng qua những chuyến đi rừng. Có lần ngồi chuyện trò với một cụ lang già người Dao, cụ chỉ vào một đoạn dây rừng treo trên gác bếp, bảo: “Cái này là Dây Gan đấy cậu ạ. Nó cứu được nhiều người rồi đấy”. Rồi cụ kể, ngày xưa trong làng có người bị rắn độc cắn, tưởng không qua khỏi. Ấy thế mà người nhà lấy Dây Gan này, giã nát, vắt lấy nước cho uống, còn bã thì đắp vào vết cắn, mà lại tai qua nạn khỏi. Rồi chuyện trâu bò trong nhà bị bệnh, bỏ ăn, người ốm yếu, họ cũng lấy Dây Gan sắc nước cho uống mà lại khỏe.

Nghe những câu chuyện như vậy, ban đầu tôi cũng thấy nó có chút gì đó huyền bí, khó tin. Nhưng rồi khi tìm hiểu sâu hơn, đọc thêm sách vở về cây thuốc nam, tôi mới biết Dây Gan đúng là một vị thuốc có tác dụng giải độc, tiêu viêm, bổ máu đã được y học cổ truyền ghi nhận.

Cái khó khi tìm Dây Gan là phải tìm được những dây già, mọc tự nhiên trong rừng sâu. Những dây này thân nó to, chắc, dược tính nó mới mạnh. Chứ mấy cái dây non, hoặc dây mọc ở bìa rừng, thì tác dụng nó không bằng. Mà để lấy được những dây già, nhiều khi phải đi bộ cả ngày đường, trèo đèo lội suối. Rồi khi mang về, còn phải rửa sạch, thái phiến, phơi khô. Công đoạn nào cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận.

Trong bài trà Giải Độc, Dây Gan đóng vai trò như một “chiến binh thầm lặng”, giúp thanh lọc những độc tố tích tụ lâu ngày trong gan, trong máu. Nó kết hợp với các vị thuốc khác, tạo nên một sức mạnh tổng hợp, giúp lá gan của anh em khỏe mạnh hơn, hoạt động hiệu quả hơn. Nhiều anh em uống trà một thời gian thấy người nhẹ nhõm, bớt nóng trong, ăn uống ngon miệng hơn, có lẽ một phần cũng là nhờ công của vị Dây Gan này đấy.

Dứa Rừng – “Thần dược” của người Dao Thanh Y và bài học về sự kiên trì

Nhắc đến các vị thuốc cho gan, không thể không kể đến Dứa Rừng. Anh em lưu ý nhé, Dứa Rừng nó khác với quả dứa dại hay mọc ở bờ rào, bờ ruộng. Dứa Rừng quả nó nhỏ hơn, nhiều mắt hơn, và đặc biệt là cái mùi thơm của nó cũng khác. Người dân tộc Dao Thanh Y ở vùng núi Yên Tử (Quảng Ninh) hay một số vùng núi cao khác, họ coi Dứa Rừng như một vị thuốc quý để chữa các bệnh về gan, thận.

Tôi vẫn nhớ như in câu chuyện về bà Nguyễn Thị Vui ở Đông Triều mà tôi có dịp được nghe kể. Con rể bà bị xơ gan cổ trướng, bụng to như cái trống, bệnh viện đã lắc đầu trả về, bảo gia đình chuẩn bị lo hậu sự. Trong lúc tuyệt vọng, bà Vui được người ta mách cho bài thuốc dùng Dứa Rừng sắc nước uống. Thương con, còn nước còn tát, bà lặn lội vào rừng tìm Dứa. Ngày nào cũng kiên trì sắc thuốc cho con rể uống. Kỳ diệu thay, sau một thời gian, bệnh tình của anh con rể thuyên giảm dần, bụng xẹp đi, người khỏe lại. Đến giờ anh ấy vẫn sống khỏe mạnh.

Câu chuyện đó nó ám ảnh tôi mãi. Nó cho tôi thấy được cái sức mạnh kỳ diệu của cây thuốc nam, và cả cái nghị lực, cái tình thương của con người. Tất nhiên, không phải trường hợp nào cũng được may mắn như vậy. Nhưng nó cũng là một minh chứng cho thấy, Dứa Rừng thực sự có giá trị trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh về gan. Ngoài tác dụng với gan, Dứa Rừng còn giúp lợi tiểu, hỗ trợ đào thải sỏi thận, sỏi mật.

Để có được Dứa Rừng tốt cho trà Giải Độc, tôi thường phải đặt hàng trước với bà con ở những vùng có Dứa Rừng mọc tự nhiên. Họ hái về, bổ ra, phơi khô rồi mới gửi xuống cho tôi. Mỗi quả Dứa Rừng nó cũng chỉ được một ít ruột thôi, nên để có đủ nguyên liệu cũng không phải là chuyện dễ dàng.

Khi những vị thuốc “hòa ca” và cái tâm của người làm trà

Anh em thấy đấy, mỗi một vị thuốc trong gói trà Giải Độc nó đều có câu chuyện riêng, có hành trình riêng. Từ Giảo Cổ Lam Sapa cheo leo trên đỉnh núi, Dây Gan ẩn mình trong rừng già, đến Dứa Rừng thơm nồng của vùng đất thiêng Yên Tử, rồi cả Cựa Gà, Cỏ Ngọt, Tiết Trúc Sâm… mỗi thứ một vẻ, nhưng khi kết hợp lại với nhau theo một tỷ lệ nhất định, nó lại tạo thành một “bản hòa ca” tuyệt vời cho sức khỏe.

Tôi không dám tự nhận mình là thầy thuốc hay chuyên gia gì cao siêu. Cái công thức trà này, phần lớn là dựa trên kinh nghiệm của các bậc tiền bối, của những người đi trước, cộng với một chút tìm tòi, gia giảm của bản thân qua quá trình sử dụng và lắng nghe phản hồi của anh em. Tôi quan niệm, làm trà cũng như nấu một món ăn ngon vậy. Nguyên liệu phải tươi, phải sạch, phải chất lượng. Gia vị phải vừa đủ, không thừa không thiếu. Và quan trọng nhất, là phải đặt cái tâm của mình vào đó.

Cái “xưởng” làm trà của tôi, nói cho oai vậy chứ thực ra nó cũng đơn sơ lắm. Mấy cái máy móc thì cũng thuộc dạng “đồ cổ”, chạy cứ lọc xọc, kẽo kẹt. Nhiều công đoạn vẫn phải làm thủ công. Phơi dược liệu thì phải trông trời, trông nắng. Sao dược liệu thì phải canh lửa cho vừa, không thì cháy mất. Nghiền bột thì bụi bay mù mịt, hít vào cay xè cả mũi. Rồi đóng gói, dán nhãn… việc nào cũng cần sự tỉ mỉ, cẩn thận.

Có những hôm hàng nhiều, vợ con, nhân viên phải thức đến khuya, thậm chí đến sáng để làm cho kịp gửi cho anh em. Mệt thì có mệt thật, nhưng mỗi khi nhìn những gói trà thành phẩm, nghĩ đến việc nó sẽ đến tay anh em, giúp anh em khỏe hơn một chút, là mọi mệt mỏi nó lại tan biến hết.

Nhiều anh em hỏi sao tôi không mở rộng quy mô, đầu tư máy móc hiện đại, làm cho nó “công nghiệp” hơn. Thú thật là tôi cũng có nghĩ đến. Nhưng rồi lại sợ. Sợ khi mình làm lớn quá, mình sẽ không kiểm soát được hết chất lượng. Sợ mình sẽ phải chạy theo lợi nhuận mà đánh mất đi cái tâm ban đầu. Sợ cái trà của mình nó sẽ không còn cái “hồn”, cái “chất” riêng nữa. Thôi thì cứ làm từ từ, làm đến đâu chắc đến đó. Quan trọng là giữ được cái chữ Tín với anh em.

Viết đến đây, chắc anh em cũng đã hiểu thêm phần nào về cái hành trình làm ra gói trà Giải Độc rồi. Nó không chỉ đơn giản là trộn mấy thứ lá lẩu lại với nhau. Mà nó là cả một quá trình tìm tòi, chắt lọc, là tâm huyết, là sự trân trọng đối với từng ngọn cây, từng vị thuốc mà mẹ thiên nhiên đã ban tặng.

Tôi vẫn hay nói với anh em, sức khỏe là vốn quý nhất của con người. Có sức khỏe là có tất cả. Đừng đợi đến khi ngã bệnh rồi mới cuống cuồng đi tìm thuốc. Hãy chăm sóc sức khỏe của mình mỗi ngày, từ những điều nhỏ nhặt nhất. Một chế độ ăn uống lành mạnh, một lối sống khoa học, và nếu có thể, hãy tìm đến những sản phẩm từ thiên nhiên như trà Giải Độc để hỗ trợ cơ thể mình.

Tôi không dám hứa hẹn trà của tôi sẽ chữa được bách bệnh, hay mang lại phép màu gì. Nhưng tôi dám chắc một điều, đó là mỗi gói trà anh em cầm trên tay, đều được làm ra bằng tất cả sự tử tế và trách nhiệm của tôi. Nó là người bạn đồng hành, giúp anh em thanh lọc cơ thể, bảo vệ lá gan, và sống khỏe mạnh hơn mỗi ngày.

Cảm ơn anh em đã luôn tin tưởng và ủng hộ. Chúc anh em và gia đình thật nhiều sức khỏe và bình an!