Trong mấy chục loại thảo dược mà tôi từng lăn lộn, đảng sâm sấy khô có lẽ là món dễ gây tranh cãi nhất. Người thì bảo thích củ lớn, vì nhìn “đã mắt”. Người thì chuộng củ bé, vì nghe nói củ bé già hơn, chất hơn. Cũng có người chẳng quan tâm, cứ thấy sấy vàng ươm, thơm thơm là vác cả cân về, chẳng cần biết to bé ra sao. Nhưng mà đảng sâm không phải cứ lớn là ngon, cũng không phải cứ bé là quý. Câu chuyện của nó, nếu không đi sâu vào tận rừng, không sờ tận tay, thì khó mà hiểu hết.
Tôi thì không có hàng cũ bao giờ. Mỗi năm từ tháng 4 đến tháng 8 là vào vụ chính tôi khai thác củ tươi. Giai đoạn này vừa bán tươi vừa sấy thành phẩm bán quanh năm. Sấy đủ để bán đến tháng 3 năm sau là lại sấy tiếp vụ mới. Không có hàng tồn đọng. Bao năm nay vẫn thế. Mấy năm gần đây bán nhiều thậm chí chưa đến vụ tươi đã hết hàng khô nên còn phải lên thông báo hết hàng, chờ sấy vụ mới để các anh chị nắm thông tin.
Lúc vào mùa bà con bắt đầu đi đào. Đảng sâm khi đào lên, đủ loại hình thù. Củ to, củ nhỏ, củ cong queo, củ mập lùn, củ dài ngoẵng,…. Người chưa quen thì cứ tưởng củ to thì già, củ nhỏ thì non. Nhưng thực ra, nhiều củ nhỏ là do mọc ở nơi đất khô cằn, dinh dưỡng nghèo nàn, chậm lớn, nhưng lại tích dưỡng chất đậm đặc. Củ to thì có thể do đất tốt, mùn nhiều, hoặc đơn giản là giống cây khỏe. Nên to có thể đã già nhưng già chưa hẳn đã phải to.
Khi đảng sâm tươi đem về, việc đầu tiên là rửa sạch bùn đất. Sau đó mới đến công đoạn sấy. 7-8kg tươi mới sấy ra được 1kg khô thành phẩm. Mất 3-4 ngày để sấy ra được 1 mẻ. Cũng kì công. Vào mùa máy sấy chạy 24/7 suốt mùa, để có hàng trả khách cũng như tích trữ bán vào giai đoạn không nhổ tươi.
Tùy theo nhu cầu của từng khách hàng muốn dùng đảng sâm rừng sấy khô để làm gì, mà lựa chọn xem nên mua củ bé hay củ to cho hợp lý. Khi bán hàng, tôi vẫn hay khuyên khách thật lòng dựa theo cách anh chị em dùng nó để làm gì chứ không phải dựa theo doanh thu. Nếu để nấu ăn, hãm nước uống, hoặc ngâm rượu để trưng bày thì nên chọn củ to. Nếu để ngâm rượu mà không cần hình thức thì thay vì mua 1kg củ to thì có thể mua đi 2kg củ nhỏ.
Dĩ nhiên đây là những lời thật lòng chia sẻ cho quý anh chị lăn tăn về giá. Cùng 1 khoản tiền chi ra thì nên mua to hay nhỏ lợi hơn. Còn không thì cứ theo sở thích mà mua. Chất lượng to hay nhỏ cũng bên 9 bên 10 thôi.
Đảng sâm sấy khô còn một điều đặc biệt nữa: nó cực kỳ dễ bảo quản.Chỉ cần cho vào túi zip, để vào ngăn mát tủ lạnh là giữ được cả năm. Tôi sấy thì không dùng bất kì hóa chất nào để bảo quản hết nên nếu bỏ ngoài với thời tiết nồm ẩm nhiều của Việt Nam thì mốc ngay. Khác hẳn đám hàng công nghiệp bỏ trơ trọi ra đấy, vứt lăn lóc ra đấy cũng không sao quanh năm suốt tháng.
Về cách dùng, đảng sâm sấy khô củ bé hay củ to đều như nhau:
▪️ Thái lát hãm trà: Một nhúm nhỏ, chế nước sôi, hãm 15 phút, uống cả ngày thay nước lọc.
▪️ Hầm gà, hầm chim: Cho vài lát vào nồi, thịt mềm thơm ngậy, bổ khí bổ huyết.
▪️ Ngâm rượu: Một ký sâm khô ngâm 10–12 lít rượu ngon, để chừng 3 tháng là uống được.
▪️ Tán bột: Xay mịn, trộn mật ong, mỗi ngày ăn một thìa, cực kỳ tốt cho người yếu phổi, hay ho khan.
Người già yếu, người sau ốm dậy, phụ nữ sau sinh, dân văn phòng ngồi nhiều mỏi mệt, thanh niên lao động nặng đều có thể dùng.
Không kén người như nhân sâm Hàn Quốc.
Không cần đắn đo cơ địa như đông trùng hạ thảo.
